Zarządzanie finansami publicznymi - szanse i wyzwania

Od redaktora naukowego
Maksymalizacja  efektywności  działań  państwa  przy  wykonywaniu  jego ustawowych  zadań  ma  doniosłe  znaczenie  dla  dalszego  rozwoju  społeczno-gospodarczego każdego kraju, także Polski. Z tego też względu istnieje ważna potrzeba, aby sposób planowania finansowego w jednostkach pobocznych i wydatkowania środków publicznych był podporządkowany nowoczesnym zasadom i metodom zarządzania finansami publicznymi. W związku z tym przedmiotem tego wydania kwartalnika „Problemy Zarządzania” stały się zagadnienia dotyczące efektywności instytucji publicznych na poziomie rządowym  i  samorządowym.  W  ramach  tej  tematyki  została  omówiona problematyka  planowania wieloletniego,  uznawanego  przez  współczesną naukę  za  niezbędny  instrument  nowoczesnego  zarządzania  szeroko  rozumianymi  finansami  zarówno  prywatnymi,  jak  i publicznymi.  Narzędzie  to występuje od lat w gospodarce finansowej wielu państw na świecie i dlatego zasadne  jest  dążenie  do  usprawnienia  tego  narzędzia  w  polskim systemie finansów publicznych. W prezentowanym numerze kwartalnika zawarte są także artykuły odnoszące się bezpośrednio do oceny efektywności realizacji konkretnych  zadań państwa,  na  przykład  w  obszarze  kultury,  sportu,  czy też wszelkich inicjatyw związanych z celami rozwojowymi.
 
W tym kontekście toczy się dyskusja o możliwości wykorzystania budżetu zadaniowego w ocenie i poprawie efektywności działania instytucji publicznych. Istotą budżetu zadaniowego jest wprowadzenie zarządzania środkami publicznymi poprzez cele na rzecz osiągania określonych rezultatów – realizacji zadań – mierzonych za pomocą ustalonego systemu mierników. Bardzo ważnym atutem tego narzędzia jest zakres budżetu zadaniowego, który jest  szerszy  od  zakresu  budżetu  tradycyjnego  o  tzw.  część sprawnościową (zadaniową), tzn. o część, która informuje o tym, jakim celom służą wydatki publiczne i jakie efekty uzyskuje się z nakładów publicznych.
 
W kontekście zarządzania finansami efektywność odnosi się do wyników decyzji  finansowych  podejmowanych  przez  organizacje,  szczególnie  decyzji  dotyczących  pozyskiwania kapitału,  sposobów  dysponowania  środkami finansowymi, kształtowania struktury kapitału, zapewnienia płynności i elastyczności  finansowej,  a  także  inwestowania.  Szerokie podejście  do  efektywnego  zarządzania  finansami  przekłada  się  na  różne  jego  perspektywy. Dlatego  w  numerze  tym  zlazły  się  także  artykuły  odnoszące  się  do oceny procesów  inwestycyjnych  finansowanych  przez  państwo  i  ich  wpływu  na wzrost gospodarczy.
 
Wieloaspektowe podejście do zarządzania finansami w sektorze publicznym znalazło odzwierciedlenie w różnorodnej tematyce artykułów prezentowanych  w  niniejszym  zeszycie „Problemów  Zarządzania”,  którą  można podzielić na dwie zasadnicze grupy badawcze.
 
Pierwszy  z  obszarów  zagadnień  poruszonych  w  tym  numerze  dotyczy problematyki  zarządzania  finansami  publicznymi  na  poziomie  administracji  rządowej  i  obejmuje zagadnienia  dotyczące  działań  zmierzających  do utrzymania stabilności finansowej, w tym w sektorze finansów publicznych, szczególnie  wykorzystania  w  tym  celu  dostępnych narzędzi  na  poziomie krajowym i międzynarodowym.
 
Tematyka  rządowych  instrumentów  stabilizacji  finansowej  dla  sektora finansów  publicznych  w  Polsce  stała  się  przedmiotem  artykułu  Zbigniewa Ofiarskiego. Autor, przedstawiając ekonomiczne i prawne przyczyny wprowadzenia rządowych instrumentów stabilizacji finansowej, określa jednocześnie ich  istotę  oraz  przesłanki  ich  zastosowania przez  administrację  rządową. Autor, konkludując, stwierdza, że kryzys finansowy z lat 2008–2012 zmotywował zarówno władze unijne, jak i władze krajowe do wprowadzenia nowych instrumentów w różnych obszarach działania. Jeden z nich sam opisuje.
 
Natomiast innym zagadnieniom, na które szczególnie zwrócono uwagę w trakcie ostatniego kryzysu, poświecono dwa kolejne artykuły. W pierwszym z nich Anna Moździerz przeprowadziła kompleksową analizę rozpoznania koncepcji wydatków rozwojowych w Polsce, stosowanych w ramach prowadzonego systemu zarządzania rozwojem kraju. Z przeprowadzonych przez autorkę obliczeń wynika, że w Polsce w latach 2002–2015 przeciętny udział wydatków rozwojowych w wydatkach ogółem wyniósł 36%, a w relacji  do  PKB  – 15,6%.  Dane  te  uwidaczniają  istotę  zagadnienia.  Autorka stwierdza, że dla wzrostu gospodarczego Polski w średnim i długim okresie ważne będzie, aby koncepcja wydatków rozwojowych nie pozostała martwa, ale  żeby  była  przydatna  w  zarządzaniu  rozwojem  kraju  i  poprawie  efektywności  alokowanych  środków  publicznych.  Trudno polemizować  z  tym twierdzeniem.
 
Z kolei w drugim artykule Piotr Podsiadło przedstawił zasady dopuszczalności  pomocy  publicznej  w  państwach  członkowskich  UE,  ze  szczególnym uwzględnieniem rozwiązań przyjętych przez Komisję Europejską po 2008 r. Ich istotą jest zmniejszenie biurokracji i przejaw nowoczesnego podejścia do kontroli pomocy państw członkowskich Unii Europejskiej udzielanej swoim przedsiębiorcom. Rozwiązania te są o tyle ważne, że w niektórych przypadkach jedynie pomoc państwa może efektywnie oddziaływać na zachodzące procesy  gospodarcze.  Przeprowadzona  przez  autora  analiza  wskazuje,  że w  Polsce  zmiany  w  pomocy  publicznej  (w  ramach  wyłączeń  grupowych) dotyczą  – zarówno  w  ujęciu  nominalnym,  jak  i  w  strukturze  –  pomocy ogółem.  Oznacza  to,  że  można  mówić  o  wzroście  efektywności  udzielania pomocy publicznej. Na tle innych państw członkowskich UE Polska zajmuje w tym obszarze drugą pozycję.
 
W kolejnych dwóch artykułach autorzy skupiają uwagę na bardzo istotnym  instrumencie  z  punktu  widzenia  efektywnego  zarządzania  środkami publicznymi,  jakim  jest planowanie  średnio-  i  długookresowe.  W  artykule Sławomira  Franka  dokonano  analizy  porównawczej  zapisów  Wieloletnich Planów  Finansowych  Państwa  (WPFP)  z  punktu widzenia  formułowania i osiągania celów poszczególnych funkcji państwa. Wskazano jednocześnie, że  warunkiem  realizacji  zamierzeń  formułowanych  w  WPFP  jest  jego ściślejsze powiązanie z corocznie uchwalanym budżetem.
 
Kolejny artykuł Katarzyny Stabryły-Chudzio prezentuje z kolei już konkretny wynik analizy zmian w wielkości i strukturze mierników w polskim i francuskim budżecie zadaniowym. Zdaniem autorki można zauważyć, że w polskim systemie wiele mierników ulega modyfikacji, w miejsce dotychczas istniejących pojawiają się nowe, co nie zawsze jest uzasadnione wadliwością poprzednio istniejących. Natomiast istotny wpływ na klarowność wydatkowania  środków  w  budżecie  francuskim  ma  uszczegółowienie  mierników, tj.  podawanie miar ogólnych  z  podziałem  na  dane  szczegółowe.  Autorka podkreśla,  że  nie  należy  jednak  zapominać  o  konieczności  przestrzegania zasady,  że  koszt  pozyskania  informacji powinien  być  odniesiony  do  wagi otrzymanych wyników.
 
Kolejnym istotnym zagadnieniem poruszanym w ramach tej części periodyku jest wskazanie konkretnych przykładów oceny pomiaru efektywności sektora finansów publicznych w polskich uwarunkowaniach. Tomasz Strąk w  swoim  artykule  ocenia  skuteczność  polskiej  administracji  skarbowej w zakresie poboru podatku VAT w okresie od stycznia 2005 r. do kwietnia 2017  r.  Ocena  ta  została  oparta  na  zaproponowanej  przez  autora  bardzo nowatorskiej  procedurze  badawczej.  Dodatkowo  w  artykule  zaprezentowano  wpływ zmian  w  zakresie  podatku  VAT  na  skuteczność  poboru  tego podatku. Autor na podstawie uzyskanych wyników konstatuje, że w badanym  okresie  występują  znaczące  różnice w  skuteczności  działania  administracji skarbowej  w  zakresie  poboru  VAT.  Najgorsze  wyniki  osiągnięto  przy  tym dla  lat  2013–2014,  a  najlepsze  dla  lat  2007–2008.  W przypadku  analizy skuteczności  poboru  w  okresach  kwartalnych  najlepsze  wyniki  uzyskano dla I kwartału 2008 r. oraz I kwartału 2017 r. Uzyskane i zaprezentowane w  artykule wyniki  wskazują  także  na  istotny  negatywny  wpływ  zniesienia sankcji w podatku VAT oraz wprowadzenia rozliczeń kwartalnych na skuteczność poboru podatku VAT.
 
W drugiej części zeszytu została poruszona tematyka zarządzania środkami  publicznymi  na  poziomie  samorządowym,  co  stanowi  bardzo  istotny punkt w toczących się dyskusjach na temat zarządzania środkami gospodarowanymi przez sektor lokalny. W pierwszym artykule poruszono tematykę wdrażania modelu nowoczesnego zarządzania finansami lokalnymi, opartego na „kulturze osiągania rezultatów”, czyli zorientowanego na efekty osiągane dzięki poniesionym wydatkom, a także uwzględniającego problem ryzyka przy podejmowaniu decyzji finansowych przez lokalnych decydentów. Marzanna Poniatowicz  oraz  Ryta  Dziemianowicz  próbują  odpowiedzieć  na  pytanie, w  jaki  sposób powinien  się  kształtować  system  efektywnego  zarządzania finansami  lokalnymi,  odnoszą  się  do  postulatów  doktryny  ekonomicznej, wykorzystując  w  tym  aspekcie  dorobek nowego  zarządzania  publicznego. Zdaniem autorek przeprowadzone badania wskazują, że w Polsce niezbędna jest systemowa reforma finansów samorządowych pod kątem usprawnienia procesów wdrażania nowoczesnych, ukierunkowanych proefektywnościowo instrumentów zarządzania finansowego, opartych na menedżerskim podejściu do rozwiązywania określonych problemów i dylematów zarządczych w sektorze publicznym z jednoczesnym uwzględnieniem pryncypiów demokracji liberalnej i standardów dobrego rządzenia publicznego. Autorki uważają, że powinny zostać zintensyfikowane działania na rzecz poprawy elastyczności instytucjonalnej  jednostek  samorządu  terytorialnego  (JST) w kontekście zwiększenia ich zdolności dostosowawczych do dynamicznie zmieniających się warunków otoczenia i minimalizacji publicznych kosztów transakcyjnych (postulaty nurtu nowej ekonomii instytucjonalnej).
 
Z kolei Maria Jastrzębska swoje rozważania poświeca jednemu z rodzajów  działalności  samorządów,  jakim  jest  realizacja  inwestycji  samorządowych,  w  tym współfinansowanych środkami  unijnymi.  Autorka  na  wstępie zaznacza,  że  ta  działalność  skłania  jednostki  samorządu  terytorialnego  do zadłużania się i w związku z tym wymaga efektywnego zarządzania powstałym długiem. W artykule wskazano działania JST, które nie służą efektywnemu zarządzaniu ich zadłużeniem, a następnie sformułowano rekomendacje działań  w celu  podniesienia  efektywności  tego  zarządzania.  Przeprowadzone przez  autorkę  badania  dowodzą,  że  niestosowanie  nowoczesnych  metod zarządzania  finansami  przez długi  czas  jest  przyczyną  problemów  w  efektywnym  zarządzaniu  finansami,  a  nawet  doprowadza  do  zachwiania  lub utraty  płynności  finansowej  w  niektórych  JST.  Maria Jastrzębska  wprost wskazuje, że jednostka samorządu terytorialnego powinna dążyć do zrównoważonego rozwoju poprzez utrzymanie optymalnego poziomu zadłużenia, które będzie możliwe do spłaty, zanim pojawi się konieczność odtworzenia majątku  trwałego  JST,  pozwalającego  na  utrzymanie  we  wszystkich  latach prognozy  odpowiedniego poziomu  płynności  finansowej,  gwarantującego zachowanie  zdolności  kredytowej  JST  bez  groźby  wpadnięcia  w  pułapkę zadłużenia.
 
W kolejnej części zeszytu zostały zaprezentowane zagadnienia dotyczące efektywnego zarządzania finansami w konkretnej sferze działań jednostek samorządu  terytorialnego. Aldona  Standar  w  swoim  artykule  prezentuje skalę, zróżnicowanie oraz możliwości dalszej realizacji przedsięwzięć inwestycyjnych przez gminy. Autorka wskazuje, że wartość skumulowanych inwestycji,  najwyższa  była  w  gminach  miejskich,  potem  wiejskich  i  najmniejsza w jednostkach samorządu o charakterze miejsko-wiejskim. Z badań zaprezentowanych  w  artykule  wynika,  że  czynnikiem  wpływającym  statystycznie istotnie  na  wartość  realizowanych  inwestycji  był  poziom  rozwoju  gminy – biorąc pod uwagę zarówno średnią roczną wartość inwestycji, jak i wartość skumulowaną. Zależność okazała się wprost proporcjonalna – im niższy poziom rozwoju gmin, tym wartość obu kategorii niższa. Utrzymywanie się takich tendencji będzie prowadzić do narastania procesów dywergencyjnych na poziomie gminnym.
 
W kolejnym artykule Małgorzata Gorzałczyńska-Koczkodaj oraz Rafał Koczkodaj podejmują tematykę funkcjonowania instytucji kultury, w dużej mierze  uzależnionego  od  stopnia ich  dofinansowania  ze  środków  publicznych. Autorzy w artykule przybliżają zasady gospodarki finansowej instytucji kultury wraz ze wskazaniem źródeł ich finansowania. Zwracają także uwagę na ponadstandardowe możliwości pozyskiwania przychodów własnych przez badane  jednostki.  W  wyniku  przeprowadzonej  analizy  finansowej  autorzy wykazali,  że problemem  nadrzędnym  jest  niewystarczająca  ilość  środków (zarówno z budżetu państwa, jak i z budżetów jednostek samorządu terytorialnego) corocznie przeznaczanych na finansowanie kultury. Są one zbyt niskie,  aby  zaspokoić  potrzeby  wszystkich  instytucji  kultury.  Także  środki pochodzące  z  przychodów  własnych  nie  są  wystarczające,  aby swobodnie prowadzić działalność kulturalną.
 
Rafał Cieślik w swoim artykule dokonuje natomiast analizy zasad finansowania sportu na różnych szczeblach administracji.
 
Zagadnieniom związanym z zarządzaniem w instytucjach kultury poświęcony jest również artykuł Małgorzaty Gałeckiej i Katarzyny Smolny. Autorki w  swoim  tekście  udowadniają postawioną  na  wstępie  hipotezę,  zgodnie z którą dotowane instytucje kultury działające w Polsce mają stabilną sytuację  finansową  w  odniesieniu  do  kosztów,  które  generują. Jest  to  o  tyle interesujące, że bardzo często spotykamy się z zupełnie innymi tezami od środowiska kulturalnego.
 
Kolejny artykuł z tego obszaru odnosi się do kwestii rozwiązań instytucjonalnych, które służą zwiększeniu wiarygodności budżetowej. Magdalena Kogut-Jaworska  bada  i  ocenia charakter  oraz  skutki  finansowe  polityki podatkowej prowadzonej przez gminy w latach 2005–2015 na tle niektórych determinujących  ją  czynników.  W  artykule  autorka, oceniając  możliwości kształtowania  podatkowych  dochodów  własnych  przez  gminy  pod  kątem potencjalnego oddziaływania stymulacyjnego, zauważa, że na tym poziomie władzy  w  zasadzie  jedynie  podatek  od  nieruchomości  może  być  wykorzystany do realizacji celów progospodarczych. Autorka, analizując uprawnienia w zakresie władztwa podatkowego, wskazała, że samorządy gminne spośród najczęściej  wykorzystywanych  rodzajów  preferencji  podatkowych  stosują obniżenie górnych stawek podatkowych.
 
Zaprezentowane  w  zeszycie  artykuły  bądź  to  stanowią  wyraz  refleksji naukowej nad dotychczasowymi osiągnięciami teorii nauk ekonomicznych, bądź to prezentują rezultaty badań empirycznych oraz doświadczeń praktyki z sektora finansów publicznych, niejednokrotnie konfrontowanych z najnowszą literaturą przedmiotu. Żywimy nadzieję, że będą one stanowić inspirację do pogłębionych badań naukowych lub podstawę do dalszej dyskusji, refleksji i  wymiany  poglądów.  Pragniemy  także  wyrazić  przekonanie,  że  wielowątkowy zakres tematyczny nadaje prezentowanemu opracowaniu uniwersalny charakter, czyniąc go użytecznym dla szerokiego grona odbiorców.
 
Dr hab. Marta Postuła
Prof. dr hab. Teresa Lubińska
 
 
 
Scientific Editors’ Note
Maximisation  of  the  efficiency  of  State  operations  in  the  exercise  of its  statutory  tasks  is  vital  for  a  further  socio-economic  development  of each  country,  including  Poland.  Therefore,  it  is  important  that  financial planning  in  public  bodies  and  public  expenditures  are  governed  by modern public finance management principles and methods. Accordingly, this  “Management  Issues”  focuses  on  the  efficiency  of  public  institutions at  the  levels  of  national  and  local  governments.  Within  this  framework, multiannual  planning,  recognised  by  today’s  science  as  a  necessary  tool for  modern  management  of  broadly  understood  both  private  and  public finance, is discussed. This tool has been present in the financial economy of many countries worldwide for years. Hence, it is reasonable to strive to improve it in the Polish public finance system. This “Management Issues” also  includes  articles  that  directly  estimate  the  implementation  efficiency of specific tasks of the State, such as in the fields of culture and sport, and all initiatives related to development goals.
 
In  this  context,  a  discussion  is  ongoing  about  how  an  activity-based budget  can  be  used  in  assessing  and  improving  the  efficiency  of  public institutions.  An  activity-based  budget  essentially  involves  the  introduction of  public  funds  management  through  goals  for  achieving  specific  results (performance  of  tasks)  as  measured  by  an  established  set  of  indicators. A  major  advantage  of  this  tool  is  the  scope  of  an  activity-based  budget, which is wider than that of a traditional budget as it includes the so-called efficiency  (activity-based)  section,  meaning  the  part  that  informs  what purposes  public  spending  serves  and  what  effects  are  achieved  by  means of public expenditure.
 
In the context of financial management, efficiency refers to the results of  financial  decisions  made  by  organisations,  in  particular  decisions  on raising  capital,  disbursing  funds,  shaping  the  capital  structure,  ensuring financial liquidity and flexibility, and making investment. A broad approach to efficient financial management is reflected in its various perspectives. For that reason, this Issue also contains articles concerning the assessment of State-funded investment processes and their impact on economic growth.
 
The  multi-faceted  approach  to  public  finance  management  has  been mirrored  as  a  variety  of  topics  considered  in  this  volume,  which  can  be divided into two core research groups.
 
The first area encompasses public finance management at the level of government administration and covers actions to maintain financial stability, including  in  the  public  finance  sector,  in  particular  the  use  of  available tools at the national and international levels to this end.
 
The topic of State financial stability instruments for the public finance sector in Poland is raised in Zbigniew Ofiarski’s article. The author presents the economic and legal grounds for the introduction of such instruments, while  defining  their  essence  and  the  reasons  for  their  application  by the  government  administration.  He  concludes  that  the  financial  crisis  of 2008 – 2012 motivated both the EU and national authorities to implement new instruments in different areas of action and describes one of them.
 
Two further articles address other issues that were specifically highlighted during the recent crisis. In the first one, Anna Moździerz comprehensively analyses the concepts of development expenditures in Poland, applied within the national development management system. Her calculations suggest that the average share of development expenditures in total spending was 36%, and 15.6% in relation to GDP, in Poland in 2002–2015. These data reveal the main point here. She claims that for Poland’s medium- and long-term economic  growth,  it  will  be  important  that  the  concept  of  development expenditures is not left dead but is useful in managing national development and in improving the efficiency of allocated public funds. It is difficult to argue with this statement.
 
In  the  second  article,  Piotr  Podsiadło  demonstrates  the  acceptability of State aid in the EU member states, with particular regard to solutions adopted by the European Commission after 2008. In the main, they reduce bureaucracy  and  reflect  a  modern  approach  to  the  control  of  the  aid granted by the EU member states to their entrepreneurs. These solutions are  important  insofar  as  sometimes  only  State  aid  can  have  an  efficient influence on the unfolding economic processes. The analysis carried out by the author indicates that in Poland changes in the State aid (under block exemptions) occur both in the nominal terms and in the total aid structure. This  means  the  increased  efficiency  of  granting  State  aid.  Compared  to other EU member states, Poland ranks second in this respect.
 
The  authors  of  the  next  two  articles  focus  on  a  vitally  important instrument for the efficient management of public funds, namely medium-and long-term planning. Sławomir Franek’s paper provides a comparative analysis of the State’s Multiannual Financial Plans (SMFP) from the point of view of formulation and fulfilment of the objectives of the State’s particular functions.  It  simultaneously  indicates  that  the  SMFP  objectives  can  be attained on condition that a closer link is ensured between the plans and annual budgets.
 
The article by Katarzyna Stabryła-Chudzio reports a specific outcome of the  analysis  of  changes  in  the  sizes  and  indicator  structures  of  the  Polish and  French  activity-based  budgets.  In  her  opinion,  it  can  be  seen  that  in the  Polish  system,  many  indicators  are  being  modified;  the  existing  ones are being replaced by new measures, not always justified by the defects of previous  indicators.  On  the  other  hand,  the  clarity  of  expenditure  in  the French budget is significantly influenced by detailed measures, meaning that general indicators are broken down according to detailed data. The author emphasises that the need to follow the principle that the cost of acquiring information should be referred to the weight of the results obtained ought to be borne in mind.
 
Another  meaningful  point  addressed  within  this  part  of  this  Issue concerns specific examples of the assessment of efficiency measurement in the public finance sector in Poland. Tomasz Strąk evaluates how efficiently the  Polish  tax  administration  collected  the  Value  Added  Tax  (VAT)  from January 2005 to April 2017, based on his very innovative research procedure. In  addition,  he  outlines  the  impact  of  VAT  changes  on  the  effectiveness of  VAT  collection.  Relying  on  the  results  obtained,  he  concludes  that there are significant differences in the VAT collection effectiveness of tax administration  in  the  period  considered.  The  worst  results  were  achieved for the 2013–2014 period and the best for 2007–2008. In the case of VAT collection  effectiveness  in  quarterly  periods,  the  best  results  were  noted for  the  first  quarter  of  2008  and  the  first  quarter  of  2017.  The  findings also  indicate  that  the  abolition  of  VAT  sanctions  and  the  introduction  of quarterly settlements had a significant negative impact on the effectiveness of VAT collection.
 
The second part of this volume addresses management of public funds at  the  self-government  level  as  a  crucial  point  in  the  ongoing  discussions on  the  funds  managed  by  the  local  sector.  The  first  article  concerns  the implementation  of  modern  management  of  local  finances,  based  on  the “results  achievement  culture”,  meaning  the  culture  focused  on  effects achieved thanks to the expenses incurred and taking into account the problem of risk when financial decisions are made by local decision makers. Marzanna Poniatowicz  and  Ryta  Dziemianowicz  attempt  to  answer  the  question  of how  to  shape  the  system  of  efficient  management  of  local  finances  and refer  to  the  demands  of  the  economic  doctrine,  using,  in  this  aspect,  the achievements  of  New  Public  Management.  According  to  the  authors,  the research  shows  that  a  systemic  reform  of  local  government  finances  is needed  in  Poland  in  order  to  streamline  the  implementation  of  modern, pro-efficient  financial  management  instruments  based  on  a  managerial approach  to  solving  specific  problems  and  management  dilemmas  in  the public sector, while taking into account the principles of liberal democracy and standards of good public governance. They believe that actions should be  stepped  up  to  improve  the  institutional  flexibility  of  local  government units  with  a  view  to  increasing  their  adaptability  to  the  rapidly  changing environment and minimising public transaction costs (postulates of the New Institutional Economics).
 
Maria Jastrzębska reflects on one of the activities of self-governments, specifically self-government investments, including those co-financed from the EU funds. At the outset, she notes that this activity prompts territorial self-government units to borrow, thereby requiring efficient management of the resulting debt. The article identifies the actions of territorial self-government units that are inappropriate for efficient local debt management, followed by recommendations for increasing the efficiency of this management. The research  conducted  by  the  author  demonstrates  that  the  failure  to  apply modern  financial  management  methods  for  a  long  time  is  the  cause  of problems in efficient financial management and even leads to distortion or loss  of  financial  liquidity  in  some  territorial  self-government  units.  Maria Jastrzębska explicitly points out that a territorial self-government unit should strive for sustainable development by maintaining an optimum level of debt that  could  be  repaid  before  a  need  arises  to  regenerate  its  fixed  assets making it possible to uphold, in all years, the forecast of adequate financial liquidity  that  guarantees  the  unit’s  creditworthiness  without  the  risk  of falling into the debt trap.
 
The  subsequent  part  of  the  volume  presents  efficient  financial management  in  a  specific  area  of  activities  of  local  government  units. Aldona  Standar  recounts  the  scale,  diversity  and  possibilities  for  further implementation  of  investment  projects  by  communes.  She  indicates  that the  value  of  cumulative  investments  was  the  highest  in  urban  communes, followed  by  rural  ones,  and  the  smallest  in  urban-rural  self-government units.  The  research  reported  in  the  article  suggests  that  what  statistically significantly influenced the value of implemented investments was the level of  commune  development,  taking  into  account  both  the  average  annual value and the cumulative value of investment. The relationship proved to be directly proportional: the lower the level of commune development, the lower  the  values  of  both  categories.  The  continuation  of  such  tendencies will lead to the rise of divergences at the commune level.
 
In  the  next  article,  Małgorzata  Gorzałczyńska-Koczkodaj  and  Rafał Koczkodaj address the functioning of cultural institutions largely dependent on public funding. They provide some insight into the principles of financial management of cultural institutions and identify the sources of their funding. They also highlight above-standard opportunities for the entities examined to raise their own revenue. As a result of the financial analysis, the authors note  that  the  overwhelming  problem  lies  in  insufficient  funds  (both  from the  State  budget  and  from  budgets  of  local  government  units)  allocated annually to finance culture. These funds are too low to meet the needs of all  cultural  institutions.  Their  own  revenues  are  also  insufficient  to  carry out cultural activities freely.
 
Rafał  Cieślik  examines  the  rules  of  sport  funding  at  various  levels  of administration.
 
A further article addressing this issue refers to institutional arrangements that may increase budgetary credibility. Magdalena Kogut-Jaworska examines and  assesses  the  character  and  financial  aftermath  of  tax  policies  applied by  local  communities  (i.e.  communes)  in  2005–2015  against  some  factors determining such policies. In assessing the possibilities for local communities to  raise  their  tax  revenues  so  as  to  potentially  exert  a  stimulating  effect, she  observes  that  at  this  level  of  government,  only  the  property  tax  may be used to achieve pro-economic goals. In analysing the power to tax, she indicates  that  local  governments  lower  the  upper  tax  rates  as  one  of  the most commonly used types of tax preferences.
 
The articles presented in this “Management Issues” either are a result of  an  academic  reflection  on  the  hitherto  achievements  of  economic science theories or present the findings of empirical research and practical experience  of  the  public  finance  sector,  often  confronted  with  the  latest literature.  We  hope  that  they  will  inspire  in-depth  academic  research  or provide  a  basis  for  further  discussion,  reflection  and  exchange  of  views. We also wish to express the belief that the multidisciplinary thematic scope makes this volume universal and thereby useful for a wide audience.
 
Marta Postuła, PhD (habilitated)
Prof. Teresa Lubińska, PhD

 

Zawartość numeru

Rządowe instrumenty stabilizacji finansowej – zakres zastosowania i skutki dla sektora finansów publicznych w Polsce (17 stron)

State Financial Stability Instruments – Application and Impact on the Public Finance Sector in Poland (17 pages)

Autor: Zbigniew Ofiarski
Słowa kluczowe: Skarb Państwa, środki publiczne, instytucje finansowe, restrukturyzacja
Słowa kluczowe ang.: State Treasury, public funds, financial institutions, restructuring
PP. 17 - 34
DOI: 10.7172/1644-9584.67.1
Rządowe instrumenty stabilizacji finansowej w polskim ustawodawstwie uregulowano od 2016 r. Mają one formę publicznego instrumentu wsparcia kapitałowego oraz tymczasowego przejęcia instytucji finansowych przez  Skarb  Państwa.  Zastosowanie  tych  instrumentów  umożliwia  legalne  zaangażowanie  publicznych środków finansowych w proces restrukturyzacji instytucji finansowej zagrożonej likwidacją. Niezbędnym warunkiem  zastosowania  tych  instrumentów  jest  wystąpienie  kryzysu  systemowego,  czyli  zakłócenia stabilności systemu finansowego, które może wywołać poważne negatywne skutki dla rynku wewnętrznego i  dla  gospodarki.  W  związku  z  zastosowaniem  tych  instrumentów  niezbędne  jest  dokonanie  wydatków z budżetu państwa, natomiast po zakończeniu tej procedury środki uzyskane z realizacji praw udziałowych podmiotów objętych rządowymi instrumentami stabilizacji finansowej będą dochodami budżetu państwa.
A new macroprudential legal framework for state financial stability instruments was introduced in Poland in 2016. The regulations adopted by the Polish government are aimed at strengthening the stability of the domestic financial system. One new development is the recapitalisation scheme of ailing financial institutions, and the second is temporary take-over of financial institutions by the State Treasury. These instruments legally allow for engaging public funds in the restructuring of financial institutions exposed to the risk of failure. The condition on which the above instruments can be used is the occurrence of financial crisis, defined as a major distortion to the financial system which can have serious negative consequences for the domestic market and economy. The costs of implementation of financial stability instruments are incurred by the state budget, yet after the procedure is complete, equity interests acquired in the institutions aided become state budget revenue.

Koncepcje wydatków rozwojowych w Polsce (17 stron)

Concepts of Development Expenditures in Poland (17 pages)

Autor: Anna Moździerz
Słowa kluczowe: wydatki publiczne, wydatki rozwojowe, strategia średniookresowa, polityka rozwoju
Słowa kluczowe ang.: public expenditures, development expenditures, medium-term strategy, development policy
PP. 35 - 52
DOI: 10.7172/1644-9584.67.2
Celem  artykułu  jest  rozpoznanie  koncepcji  wydatków  rozwojowych  w  Polsce  stosowanych  w  ramach systemu  zarządzania  rozwojem  kraju.  Przedmiotem  badań  były  dwie  koncepcje  klasyfikacji  opracowane  na  potrzeby  „Średniookresowej  Strategii  Rozwoju  Kraju  2020”  z  2012  r.  oraz  „Strategii  na  rzecz Odpowiedzialnego  Rozwoju”  przyjętej  przez  Radę  Ministrów  w  lutym  2017  r.  Wskazano  zalety  i  wady wyodrębniania wydatków na podstawie klasyfikacji COFOG oraz klasyfikacji budżetowej. Posługując się metodologią COFOG, dokonano własnych szacunków wydatków rozwojowych w latach 2002–2015, które były podstawą analizy zmian ich wielkości i struktury. W artykule zidentyfikowano także zależność zmian potencjalnego  produktu  krajowego  brutto  od  zmian  wielkości  wydatków  na  cele  prorozwojowe,  w  tym szczególnie na rozwój infrastruktury transportowej.
The aim of the article is to identify the concepts of development expenditures in Poland, applied within the development management system of the country. Two concepts of classification have been studied: one developed for the “Medium-Term National Development Strategy 2020” dated 2012, and the other for the “Strategy for Responsible Development” adopted by the Council of Ministers in February 2017. The advantages and disadvantages of dividing expenditures on the basis of both COFOG and budget classification have been identified. The development expenditures in the 2002–2015 period were estimated with the use of the COFOG methodology; subsequently, these estimates became the basis of the analysis of changes in their size and structure. The article has also identified the relationship between changes in the potential gross domestic product and changes in the size of growth-oriented spending, including, in particular, expenditure on transport infrastructure development.

Efektywność udzielania pomocy publicznej w państwach członkowskich UE – mit czy rzeczywistość? (18 stron)

The Efficiency of Granting State Aid in the EU Member States – Myth or Reality? (18 pages)

Autor: Piotr Podsiadło
Słowa kluczowe: pomoc publiczna, polityka konkurencji, Unia Europejska, zasady ogólne, wyłączenia grupowe
Słowa kluczowe ang.: State aid, competition policy,, the European Union, general regulations, block exemption regu- lation
PP. 53 - 71
DOI: 10.7172/1644-9584.67.3
Celem artykułu jest przedstawienie zasad dopuszczalności pomocy publicznej w państwach członkowskich UE, ze szczególnym uwzględnieniem przyjętego przez Komisję Europejską w 2008 r., a następnie znowelizowanego w 2014 r. ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych (GBER), na mocy którego państwa członkowskie zwolniono z obowiązku zgłaszania Komisji licznych środków pomocy państwa. Wprowadzenie tego rozporządzenia było jednym z głównych elementów reformy systemu pomocy państwa podjętej przez Komisję, która stanowiła istotny krok w kierunku zmniejszenia biurokracji i przejaw nowoczesnego podejścia do kontroli pomocy państwa.
The purpose of the article is to demonstrate the acceptability of State aid in the EU member states, with particular regard to implementation regulations adopted by the European Commission in 2008 and 2014 on State aid provided on the basis of block exemptions. Applying this principle makes it possible to release the Member States from the obligation to notify the Commission of numerous state aid measures. The implementation of the General Block Exemption Regulation (GBER) has been one of the major components of the reform of the State aid system undertaken by the Commission in the recent years.

Ocena stopnia realizacji wieloletnich planów finansowych państwa (10 stron)

Assessment of Implementation of the State’s Multiannual Financial Plans in Poland (10 pages)

Autor: Sławomir Franek
Słowa kluczowe: wieloletnie planowanie budżetowe, ramy fiskalne
Słowa kluczowe ang.: multiyear budgeting, fiscal frameworks
PP. 72 - 82
DOI: 10.7172/1644-9584.67.4
W artykule dokonano analizy porównawczej zapisów wieloletnich planów finansowych z punktu widzenia wypełniania celów poszczególnych funkcji państwa na podstawie osiągniętych wartości mierników. Wskazano jednocześnie, że warunkiem realizacji zamierzeń formułowanych w WPFP jest jego ściślejsze powiązanie z corocznie uchwalanym budżetem. W badaniach wykorzystano dane pochodzące z bazy średnioterminowych ram fiskalnych publikowane przez Komisję Europejską oraz dane Ministerstwa Finansów.
The paper contains a comparative analysis of multiannual financial plans in Poland from the point of view of fulfillment of the objectives of particular state functions on the basis of measured values. It points out that a weak point of multiannual plans in Poland is the lack of a close link with the annual budget. The research uses data from the medium-term budgetary framework database provided by the European Commission and data from the Polish Ministry of Finance.

Planowanie wieloletnie w zakresie wydatków na bezpieczeństwo wewnętrzne – doświadczenia Polski i Francji na wybranych przykładach (21 stron)

Multiannual Planning Concerning Public Expenditure on Internal Security – Polish and French Experience (21 pages)

Autor: Katarzyna Stabryła-Chudzio
Słowa kluczowe: planowanie wieloletnie, budżet zadaniowy, wydatki na bezpieczeństwo wewnętrzne, budżet Polski, budżet Francji
Słowa kluczowe ang.: multiannual planning, performance budgeting, expenditure on internal security, budget of Poland, budget of France
PP. 83 - 104
DOI: 10.7172/1644-9584.67.5
W artykule przybliżono kierunki wydatków w dziedzinie bezpieczeństwa wewnętrznego w budżecie państwa na przykładzie Polski i Francji ze zwróceniem uwagi na skuteczność wydatkowania środków w okresie odpowiednio ośmiu i dziesięciu lat. Wybór przedmiotu badania wynika z założenia, że polityka w zakresie  utrzymania  porządku  publicznego  i  bezpieczeństwa  powinna  być  realizowana  w  podobny  sposób w państwach demokratycznych, co stwarza większe możliwości porównawcze. Przeprowadzona analiza przykładowych wydatków ma wykazać, czy zachowano konsekwencję w realizacji działań, czy też rozdysponowanie  środków  uległo  znaczącej  zmianie.  Dla  obu  państw  przyjęto  inny  okres  badawczy,  co wynika  z  momentu  wprowadzenia  budżetu  zadaniowego.  We  Francji  analiza  rozpoczyna  się  w  2006  r., a w Polsce od 2008 r.
The article provides some insight into expenditure in the field of internal security in the state budget based on the example of Polish and French experience with a focus on effectiveness of expenditure in the periods of eight and ten years, respectively. The choice of the research subject was based on the assumption that the policy for maintaining public order and security should be implemented in a similar way in democratic countries, which creates more opportunities for comparison. The analysis of the sample of expenditure is to demonstrate whether consistency was maintained in the implementation of activities. For each country, a different test period was adopted, resulting from the introduction of activity-based budget. Thus, in France, the analysis begins in 2006 and in Poland in 2008.

Analiza i ocena skuteczności realizacji dochodów podatkowych z VAT w Polsce w okresie od stycznia 2005 r. do kwietnia 2017 r. (20 stron)

An Assessment of the Effectiveness of Value Added Tax Collection in Poland Between January 2005 and April 2017 Submitted: 23.03.16 | Accepted: 06/05.16 (20 pages)

Autor: Tomasz Strąk
Słowa kluczowe: VAT, wskaźniki skuteczności, luka podatkowa
Słowa kluczowe ang.: VAT, tax gap, effectiveness indicators
PP. 105 - 125
DOI: 10.7172/1644-9584.67.6
Celem artykułu jest ocena skuteczności realizacji dochodów podatkowych z VAT w Polsce w okresie od stycznia  2005  r.  do  kwietnia  2017  r.  dokonana  na  podstawie  zaproponowanej  przez  autora  procedury badawczej. W artykule wykorzystano metodę badawczą opartą na indeksach dynamiki oraz wskaźniku skuteczności, w tym: wskaźniku C-efektywność oraz luki podatkowej. W wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono, że w analizowanym okresie występują znaczące różnice w skuteczności realizacji dochodów z VAT w Polsce. Najgorsze wyniki osiągnięto przy tym dla lat 2012–2013, a najlepsze dla lat 2007–2008. W przypadku analizy skuteczności realizacji dochodów w okresach kwartalnych najlepsze wyniki uzyskano dla  I  kwartału  2007  r.  oraz  I  kwartału  2017  r.  Artykuł  jest  jednym  z  nielicznych  w  literaturze  krajowej opracowań poruszających problem analizy i oceny skuteczności realizacji dochodów z VAT w Polsce.
The objective of the paper is to assess the effectiveness of Value Added Tax (VAT) collection in Poland, in the period between January 2005 and April 2017, based on the research procedure proposed by the author. In the paper, a research method based on dynamics indices and efficiency index, including the C-efficiency index and the tax gap index, was used. The results of the research indicate that in the analysed period there are significant differences in the effectiveness of VAT collection in Poland. The worst result was achieved for the years 2013–2014 and the best for the years 2007–2008. In the case of the effectiveness of the collection in quarterly periods, the best results were obtaine for the first quarter of 2007 and the first quarter of 2017. This article is one of the few articles in the national literature that analyses the effectiveness of VAT collection in Poland.

Efektywne zarządzanie finansami jednostek samorządu terytorialnego – postulaty doktryny ekonomicznej i instrumenty (20 stron)

Efficient Financial Management of Local Government Units: Postulates of Economic Doctrine and Instruments (20 pages)

Autor: Marzanna Poniatowicz, Ryta Dziemianowicz
Słowa kluczowe: samorząd terytorialny, finanse lokalne, nowe zarządzanie publiczne, współrządzenie publiczne, nowa ekonomia instytucjonalna
Słowa kluczowe ang.: local government, local finance, New Public Management, public governance, New Institutional Economics.
PP. 126 - 146
DOI: 10.7172/1644-9584.67.7
Nowe  uwarunkowania  i  wyzwania  pojawiające  się  przed  sektorem  publicznym  wymagają  reorientacji systemu  zarządzania  finansami  publicznymi.  Dotyczy  to  również  finansów  jednostek  samorządu  terytorialnego.    Autorki  opracowania,  szukając  odpowiedzi  na  pytanie,  w  jaki  sposób  kształtować  system efektywnego zarządzania finansami lokalnymi, odnoszą się do postulatów doktryny ekonomicznej, wykorzystując w tym aspekcie dorobek nowego zarządzania publicznego (New Public Management), koncepcji współzarządzania  publicznego  (Public  Governance),  a  także  wybranych  koncepcji  teoretycznych  nurtu nowej ekonomii instytucjonalnej (New Institutional Economics).
New conditions and challenges emerging in front of the public sector require the public finances management system to be reorganized. It also applies to the finances of local government units. The authors of the elaboration, while seeking to answer the question of how to shape the system of efficient management of local finances, refer to the demands of the economic doctrine, using, in this aspect, the achievements of New Public Management (NPM), the concept of Public Governance (PG), as well as selected theoretical concepts of the model of New Institutional Economics (NIE).

Działania służące i niesłużące efektywnemu zarządzaniu długiem jednostek samorządu terytorialnego (13 stron)

Appropriate and Inappropriate Actions for Efficient Management of Territorial Self-Government Debt (13 pages)

Autor: Maria Jastrzębska
Słowa kluczowe: efektywność, zarządzanie długiem, jednostki samorządu terytorialnego
Słowa kluczowe ang.: efficiency, debt management, territorial self-government entities.
PP. 147 - 160
DOI: 10.7172/1644-9584.67.8
Realizacja inwestycji samorządowych, w tym współfinansowanych środkami unijnymi, skłania jednostki samorządu  terytorialnego  do  zadłużania  się  i  wymaga  efektywnego  zarządzania  powstałym  długiem. W artykule wskazano działania jednostek samorządu terytorialnego, które nie służą efektywnemu zarządzaniu ich zadłużeniem oraz sformułowano rekomendacje działań w celu podniesienia efektywności tego zarządzania. Rozważania zostały przeprowadzone na kanwie istoty i standardów efektywnego zarządzania długiem,  głównie  w  ujęciu  uwarunkowań  ekonomicznych  i  prawnych  zaciągania  i  obsługi  długu  przez jednostki samorządu terytorialnego.
The article points out some operations of territorial self-government entities in Poland which are not appropriate for efficient local debt management. Moreover, it indicates some recommendations for increasing the efficiency of this management. Reflections are made in the field of the standards of efficient local debt management, considering economic and legal conditions of incurring and servicing local debt.

Realizacja przedsięwzięć inwestycyjnych przez gminy – skala, zróżnicowanie i perspektywa (11 stron)

Investment Project Implementation by Communes – Scale, Diversity and Future Possibilities (11 pages)

Autor: Aldona Standar
Słowa kluczowe: gminy, możliwości inwestycyjne, nierówność wydatkowa, wydatki inwestycyjne, pójność społeczno-gospodarcza.
Słowa kluczowe ang.: communes,, investment possibilities, inequality expenses, investment expenditures, economic and social cohesion
PP. 161 - 172
DOI: 10.7172/1644-9584.67.9
Celem artykułu jest przedstawienie skali, zróżnicowania oraz możliwości dalszej realizacji przedsięwzięć inwestycyjnych przez gminy. Posłużono się przykładem województwa wielkopolskiego. Przyjęto założenie,  że  wskaźnikiem  świadczącym  o  wielkości  przedsięwzięć  inwestycyjnych  będzie  poziom  wydatków majątkowych  inwestycyjnych  na  jednego  mieszkańca.  Zakres  czasowy  objął  lata  2006–2015.  Wyniki zestawiono w układzie administracyjnym. Różnice pomiędzy poziomem rozwoju gmin a wielkością realizowanych inwestycji zbadano za pomocą analizy wariancji ANOVA i testu post-hoc Tukeya. W celu ukazania perspektywy gmin odnośnie podjęcia dalszych inwestycji zestawiono wybrane wskaźniki dotyczące dochodów, możliwości finansowych, zadłużenia oraz aktywności w pozyskiwaniu środków UE. Materiał źródłowy pochodził z BDL GUS.
The aim of the article is to present the scale, diversity and possibilities for further implementation of investment projects by communes. An example of communes of Wielkopolska Province was used. It was assumed that the level of capital expenditure investment per capita would be an indication of the size of investment. The time scope was 2006–2015. The results are summarized by administration type. The differences between the level of development of communes and the sizes of their investments were examined using ANOVA test and Tukey’s post-hoc test. In order to show the prospects for communes to undertake further investment, selected indicators of income, financial capacities, debt and activity in obtaining EU funds were summarized. The source material came from BDL GUS.

Udział przychodów własnych w finansowaniu instytucji kultury na podstawie samorządów województw (11 stron)

Share of Own Revenues in Financing Cultural Institutions Based on the Example of Regional Governments (11 pages)

Autor: Małgorzata Gorzałczyńska-Koczkodaj, Rafał Koczkodaj
Słowa kluczowe: finanse i gospodarka finansowa instytucji kultury,, źródła finansowania jednostek kultury
Słowa kluczowe ang.: finance and financial management of cultural institutions, sources of funding for cultural institutions.
PP. 173 - 184
DOI: 10.7172/1644-9584.67.10
Funkcjonowanie  instytucji  kultury  w  dużej  mierze  zależy  od  stopnia  ich  dofinansowania  ze  środków publicznych, a także możliwości pozyskiwania przez nie źródeł finansowania na prowadzenie bieżącej działalności lub realizację projektów. Celem artykułu jest przybliżenie gospodarki finansowej instytucji kultury wraz ze wskazaniem źródeł finansowania ich działalności, a także możliwości pozyskiwania przychodów własnych. Analizą statystyczną objęto instytucje kultury funkcjonujące na szczeblu samorządu województw w  Polsce  w  latach  2013–2015.  Wykorzystano  materiał  źródłowy  pochodzący  ze  sprawozdań  poszczególnych instytucji kultury oraz, na podstawie metody indukcji, sformułowano wnioski i rekomendacje.
The functioning of cultural institutions depends to a large extent on the degree of their public funding and their ability to source funding for ongoing activities or targeted projects. The aim of the paper is to indicate the sources of funding for cultural units, with particular regard to own revenues. The analysis covered cultural institutions operating at the level of regional government.

Ocena efektywności nakładów ponoszonych przez władze lokalne na działalność profesjonalnych klubów piłkarskich – podejście teoretyczne (10 stron)

An Assessment of the Efficiency of the Expenditure Incurred by Local Authorities on the Activities of Professional Football Clubs: A Theoretical Approach (10 pages)

Autor: Rafał Cieślik
Słowa kluczowe: zrównoważony rozwój, klub piłkarski, społeczeństwo, środowisko, władze lokalne
Słowa kluczowe ang.: sustainable development, football club, society,, environment, local authorities
PP. 185 - 195
DOI: 10.7172/1644-9584.67.11
W artykule podjęto próbę opracowania teoretycznych ram oceny efektywności wykorzystania przez władze lokalne w ramach prowadzonej polityki rozwoju miasta instrumentu, jakim jest działalność profesjonalnego klubu piłkarskiego. Zaproponowane rozwiązanie, oparte na przeprowadzonej analizie literaturowej, określa zestaw  parametrów  o  charakterze  ekonomicznym  i  pozaekonomicznym.  Ich  dobór,  zgodnie  z  intencją autora, powinien być traktowany jako propozycja wstępna, która stanowi przyczynek do dalszej dyskusji i w przyszłości będzie przedmiotem szczegółowych badań empirycznych.
The paper attempts to develop a theoretical framework for assessing the efficiency of an urban development strategy based on supporting a professional football club. Based on a literature review and an empirical study, the proposed approach defines a set of both economic and non-economic parameters. The choice of these parameters, as intended by the author, should be considered as a preliminary proposal for further discussion and future research.

Stabilność finansowa instytucji kultury na przykładzie wojewódzkich teatrów i instytucji muzycznych (17 stron)

Financial Stability of Cultural Institutions Based on the Example of Voivodeship Theaters and Music Institutions (17 pages)

Autor: Małgorzata Gałecka, Katarzyna Smolny
Słowa kluczowe: stabilność finansowa, wydatki publiczne, dotacje, instytucje kultury, teatry i instytucie muzyczne
Słowa kluczowe ang.: financial stability, public expenditures, subsidies, sources of funding for cultural institutions., theaters and music institutions
PP. 196 - 213
DOI: 10.7172/1644-9584.67.12
Instytucjami  kultury  są  organizacje,  które  w  zakresie  swojej  podstawowej  działalności  mają  zapisane działania  w  obszarze  szeroko  rozumianej  kultury.  Teatry,  obok  filharmonii,  opery  i  operetki,  stanowią ważną grupę obiektów o charakterze kulturotwórczym. Celem artykułu jest ocena stabilności finansowej wojewódzkich  instytucji  kultury,  takich  jak  teatry  i  instytucje  muzyczne,  w  świetle  dotacji  statutowej przekazywanej tym instytucjom przez organizatora. Autorki stawiają hipotezę, zgodnie z którą dotowane instytucje kultury działające w Polsce mają stabilną sytuację finansową w odniesieniu do kosztów, które generują. Zważywszy na poziom środków uzyskiwanych z działalności podstawowej i poziom ponoszonych kosztów  operacyjnych,  to  dotacja  statutowa  powinna  zapewniać  instytucjom  artystycznym  względną stabilność  i  samodzielność  w  podejmowaniu  decyzji  operacyjno-finansowych.  W  kontekście  przyjętej definicji stabilności finansowej należy wskazać, iż poziom dotacji podmiotowej dla wojewódzkich instytucji kultury nie pozwala na stabilne realizowanie celów statutowych we wszystkich badanych instytucjach.
Cultural institutions are organizations whose scope of core business comprises activities in the area of broadly understood culture. The aim of this article is to evaluate the financial stability of voivodeship cultural institutions, like theaters and music institutions, in the light of direct subsidies to those institutions from organizers. The hypothesis is that subsidized cultural institutions in Poland have a stable financial situation. Due to the fact that revenues and operational costs are unbalanced, it is actually the subsidy that should let those institutions continue operational activity in a stable environment with independence in operational and financial decisions. In the context of the financial stability definition adopted in this.

Narzędzia polityki podatkowej gmin i ich konsekwencje budżetowe (15 stron)

Financial Tools of the Tax Policy in Local Communities and Their Consequences for the Budget (15 pages)

Autor: Magdalena Kogut-Jaworska
Słowa kluczowe: finanse samorządowe, polityka podatkowa, podatki lokalne.
Słowa kluczowe ang.: self-government finance, tax policy, local taxes.
PP. 214 - 229
DOI: 10.7172/1644-9584.67.13
Przejrzysta,  racjonalna,  a  także  efektywna  polityka  podatkowa  wymaga  uwzględnienia  spójnej  strategii krótko-  lub  średnio  okresowej.  Zbudowaniu  podstaw  do  tak  ukierunkowanej  polityki  podatkowej  służy wprowadzenie  określonych  zmian  w  dotychczasowym  podejściu  do  ustalania  obciążeń  podatkowych i stosowaniu preferencji fiskalnych w postaci zwolnień i ulg w podatkach oraz opłatach lokalnych. W tym dążeniu gmina powinna wyeliminować nieskuteczne, a obciążające budżet instrumenty dochodowe. Celem artykułu  jest  zbadanie  i  ocena  charakteru  oraz  skutków  finansowych  polityki  podatkowej  prowadzonej przez  gminy  w  latach  2005–2015  na  tle  niektórych  determinujących  ją  czynników.  Analizę  przeprowadzono  w  odniesieniu  do  poszczególnych  podatków  lokalnych,  a  następnie  dokonano  oceny  polityki podatkowej jako całości. Przyjęty cel badawczy wymagał dokonania przeglądu literatury przedmiotu oraz przeprowadzenia badań, w których wykorzystano dane Ministerstwa Finansów.
When aiming to create a basis for rational and efficient policies for the budget income of local communities, it is necessary to introduce certain changes in the existing approach towards the introduction of tax reductions and exemptions within the taxation system of local communities. It is crucial to organize and stabilize the policies covering local taxes and fees. In order to achieve the above, local communities should eliminate ineffective instruments which excessively burden the budget. The objective of the paper is to research and assess the character and financial aftermath of tax policies applied by local communities between 2005 and 2015. It is necessary to assess the impact of the determining factors. The analysis was performed in relation to particular local taxes, and finally, the tax policy as a whole was assessed. The aim of the research required a thorough review of the literature and an extended analysis in which some data from the Ministry of Finance was used.