Spis treści

Challenges of Entrepreneurship

Od redaktora naukowego

Przedsiębiorczość od wielu już lat stanowi w Polsce i na świecie jeden z najważniejszych obszarów badawczych nauk o zarządzaniu. Właśnie temu zagadnieniu poświęcamy pierwszy tegoroczny numer „Problemów Zarządzania”. Naszym zamiarem jest przedstawienie różnych aspektów tego zjawiska, które są podejmowane przez badaczy w Polsce i za granicą. Przegląd, który Państwu proponujemy, nie wyczerpuje oczywiście złożoności problematyki, pozwala jednak na wychwycenie różnych perspektyw przyjmowanych przez badaczy.

W pierwszej części numeru znajdują się teksty dotyczące ekonomiczno-finansowych aspektów i uwarunkowań działań przedsiębiorców. Kolejna część numeru zawiera przedstawienie organizacyjnych i społeczno-instytucjonalnych wymiarów tego zjawiska.

Numer otwiera tekst dotyczący przedsiębiorczości i konkurencyjności w krajach Unii Europejskiej, ze szczególnym uwzględnieniem krajów Grupy Wyszehradzkiej. Jego autorzy, Anita Pelle i Marcell Zoltán Végh, bazując na danych World Economic Forum, stworzyli trzy wskaźniki do pomiaru konkurencyjności na różnych poziomach (kraju, sektora, instytucji rynkowych). Do pomiaru przedsiębiorczości wykorzystali indeks GEDI. Na tej podstawie wyróżniono dwie kategorie krajów w ramach UE – centralne i peryferyjne. Kraje Grupy Wyszehradzkiej należą do tej drugiej kategorii. Autorzy analizują ich pozycję i wyciągają wnioski dotyczące konkurencyjności.

Warto dodać, że artykuł został zaprezentowany podczas III edycji międzynarodowej konferencji „Entrepreneurship for the XXI century”, gdzie dostał nagrodę dla najlepszego tekstu (Best Paper Award).

Marta Postuła poświęciła swój tekst problematyce zewnętrznego finansowania przedsiębiorstw w Polsce. W artykule dokonano oceny efektywności wybranych zewnętrznych źródeł finansowania przedsiębiorstw oraz wpływu decyzji o wyborze źródeł finansowania na efektywność ich wykorzystania zarówno dla rozwoju przedsiębiorstwa, jak i całej gospodarki. Badania wykazały, że biorąc pod uwagę wszystkie czynniki, za najbardziej dostępne, choć nie najtańsze rozwiązanie można uznać kredyt.

Autor kolejnego tekstu, Adam Samborski, podjął temat barier fiskalnych rozwoju przedsiębiorczości w Polsce. Za cel opracowania przyjął identyfikację barier fiskalnych rozwoju przedsiębiorczości w Polsce oraz zaproponowanie rozwiązań ograniczających te bariery. Rozważania ograniczono do osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, które osobiście wspomnianą działalność wykonują i jest to dla nich jedyne źródło przychodu. Zdaniem autora podatek dochodowy oraz VAT nie stanowią bariery rozwoju drobnej przedsiębiorczości. Składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne są natomiast bardzo dużym obciążeniem drobnych przedsiębiorców. Obciążenia te niewątpliwie hamują rozwój przedsiębiorczości i powodują, iż wielu przedsiębiorców nie ujawnia swojej działalności gospodarczej. Propozycją autora jest powiązanie zobowiązań z tytułu ubezpieczenia społecznego i ubezpieczenia zdrowotnego z uzyskiwanym przychodem.

Fundusze private equity to temat artykuły Joanny Małeckiej i Teresy Łuczki. Autorki koncentrują się na Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej. Autorki zauważają, że w ciągu przeszło 25 lat po transformacji systemowej rynki kapitałowe w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej znacząco się rozwinęły. W tekście zawarto analizę raportów dotyczących rynków kapitałowych oraz badań własnych. Autorki podkreślają, że choć rynek private equity nie jest jeszcze w regionie rozwinięty tak jak w wielu krajach Europy Zachodniej, to Polska odgrywa tu rolę lidera, będąc pierwszym wyborem dla inwestorów prywatnych.

Marek Ćwiklicki podjął problematykę tzw. przedsiębiorczości publicznej. W tekście przedstawiono znaczenie takiej przedsiębiorczości dla tworzenia wartości. Autor charakteryzuje głównych aktorów (menedżerowie, obywatele) i relacje pomiędzy nimi, a także formułuje konkretne wskazówki dotyczące badania znaczenia przedsiębiorczości publicznej dla procesów tworzenia wartości.

Tekst Leszka Kwiecińskiego i Patrycji Matusz-Protasiewicz przedstawia zjawisko przedsiębiorczości etnicznej. Autorzy zwracają uwagę, że badania dotyczące tego rodzaju przedsiębiorczości i odnoszące się do krajów Europy Środkowej i Wschodniej są stosunkowo nieliczne, co po części związane jest ze skalą podejmowanych przez imigrantów działań przedsiębiorczych. W tekście zaproponowano przyjęcie systemowego podejścia do przedsiębiorczości etnicznej, które umożliwi analizę tych zjawisk w szerszym kontekście, a także zintegrowanie rozmaitych obszarów dociekań.

W kolejnym artykule podjęto problematykę przedsiębiorczości kobiet. Zespół autorów (Sandra Sunanto, Agus Gunawan, Theresia Gunawan, Meine Pieter van Dijk) przedstawia obraz przedsiębiorczości kobiet w Indonezji, zwracając szczególną uwagę na takie kwestie, jak: skłonność kobiet do podjęcia ryzyka związanego z założeniem przedsiębiorstwa, poczucie własnej skuteczności, znaczenie przedsięwzięć dla gospodarki lokalnej, dostrzeganie szans i strach przed porażką. Podstawą opracowania są dane Global Entrepreneurship Monitor (GEM).

Maria Isabel Barreiro Ribeiro, António José Gonçalves Fernandes, Paula Sofia Alves Cabo i Alda Maria Vieira Matos podjęli tematykę postrzegania przedsiębiorczości i zachowań wobec przedsiębiorczości wśród portugalskich studentów. W tekście przedstawiono wyniki badań ankietowych przeprowadzonych w latach 2014–2015 na próbie 336 studentów jednej z uczelni. Badania wykazały, że studenci wierzą, iż przedsiębiorczość przyczynia się do tworzenia miejsc pracy i wprowadzania na rynek nowych pomysłów. Blisko połowa respondentów wyobraża sobie siebie jako przedsiębiorców, choć znaczna część (ponad 50%) jest zdania, że etatowa praca jest bardziej stabilna i zapewnia bezpieczeństwo finansowe. Autorzy podkreślają, że studenci wykazują nieco szowinistyczne podejście do przedsiębiorczości, a także są mało aktywni i często oczekują, że to uczelnia dostarczy im pomysły na założenie własnego biznesu.

Michał Chmielecki i Łukasz Sułkowski zajęli się problematyką postrzegania przedsiębiorców i przedsiębiorczości. W tekście przedstawili wyniki badań dotyczących sposobów postrzegania i rozumienia zjawiska przedsiębiorczości przez przedsiębiorców i nieprzedsiębiorców. Przebadano 124 osoby i poddano analizie metafory wykorzystywane przez nie do opisu przedsiębiorczości.

W kolejnym artykule Nelly Daszkiewicz przedstawia wyniki badań dotyczących procesów internacjonalizacji przedsiębiorstw z branż high-tech. Głównym celem opracowania jest przedstawienie zagadnienia tempa procesu internacjonalizacji przedsiębiorstw z perspektywy dwóch głównych podejść teoretycznych (tradycyjna i przyspieszona internacjonalizacja) oraz jego empiryczna weryfikacja. Artykuł obejmuje przegląd literatury przedmiotu oraz wyniki badań 263 umiędzynarodowionych przedsiębiorstw produkcyjnych działających w branżach zaawansowanych technologii na terytorium Polski.

W artykule pt. „Quality Management Standards for Learning Services Providers – Critical Analysis” poddano analizie użyteczność dwóch systemów zarządzania jakością (MSUES i ISO 29990) przeznaczonych dla dostawców usług szkoleniowych. Autorzy (Sławomir Wawak, Roman Batko i Piotr Rogala) przedstawili wyniki badań przeprowadzonych wśród osób zarządzających firmami szkoleniowymi. Z badań wynika, że systemy zarządzania jakością mogą się przyczyniać do sukcesu na rynku. Autorzy przeprowadzają dyskusję uzyskanych wyników badań i wskazują, że rzadko podejmuje się temat zarządzania jakością w firmie szkoleniowej jako narzędzia zapewniania wysokiej jakości szkoleń.

Katarzyna Rostek i Agnieszka Skala przedstawiają w swoim tekście analizę działających w Polsce startupów. Autorki przeprowadziły badanie, którego celem była identyfikacja i charakterystyka podstawowych charakterystyk startupów, która pozwoliła na ich kategoryzację. Aby zrealizować cele badania, stworzono bazę danych startupów i wspólnie z fundacją Startup Poland przeprowadzono badanie ankietowe.

Tekst Andrzeja Koziny jest poświęcony kompetencjom negocjacyjnym przedsiębiorcy. Autor podkreśla, że realizacja wszelkiego rodzaju przedsięwzięć gospodarczych wymaga nawiązywania i utrzymywania korzystnych relacji z partnerami biznesowymi, sprawnego komunikowania się i zawierania efektywnych kontraktów z nimi poprzez wspólne podejmowanie decyzji oraz wzajemną wymianę wartości materialnych i niematerialnych, dokonywania wielu uzgodnień co do zakresów, terminów czy sposobów realizacji działań oraz rozwiązywania konfliktów we współdziałaniu. Konieczne jest zatem prowadzenie szeregu negocjacji. W związku z tym autor stawia sobie za cel przedstawienie charakterystyki kompetencji negocjacyjnych, jakie powinien posiadać przedsiębiorca, aby realizować wymienione wyżej działania. W artykule omówiono kompetencje negocjacyjne przedsiębiorcy z podziałem na dwie grupy, tj. uniwersalne i sytuacyjne, oraz zaproponowano oryginalną koncepcję oceny tego rodzaju kompetencji.

Justyna Zygmunt prezentuje wzory i uwarunkowania rozwoju przedsiębiorstw w regionach peryferyjnych. Autorka stawia sobie za cel identyfikację kluczowych czynników determinujących wzrost w takich regionach. W konkluzji tekstu zauważa, że do pobudzenia wzrostu i rozwoju nieodzowne jest wspieranie postaw przedsiębiorczych, zwłaszcza wśród młodego pokolenia.

Numer zamyka artykuł Pauliny Kubery poświęcony regulacyjnym uwarunkowaniom przedsiębiorczości. Autorka wskazuje, że jednym z narzędzi pozwalających na ocenę, czy obowiązujące regulacje dobrze spełniają swe zadania, jest regulatory impact assessment (RIA). Jest to systemowe podejście do oceny pozytywnych i negatywnych skutków stosowanych regulacji. Celem artykułu jest wskazania możliwości wykorzystania RIA do stworzenia lepszego ekosystemu przedsiębiorczości w Polsce.

Mamy nadzieję, że ten zróżnicowany tematycznie zestaw artykułów nie tylko przyczyni się do lepszego rozpoznania problematyki przedsiębiorczości, ale także będzie stanowił inspirację do podjęcia nowych dyskusji i tematów badawczych.

 

Beata Glinka i Marta Postuła

Zawartość numeru

Przedsiębiorczość i konkurencyjność w państwach członkowskich UE ze szczególnym uwzględnieniem krajów Grupy Wyszehradzkiej (19 stron)

Autor: Anita Pelle, Marcell Zoltán Végh
Słowa kluczowe: konkurecja, konkurencyjność, przedsiębiorczość, Unia Europejska, kraje wyszehradzkie
Słowa kluczowe ang.: competition, competitiveness, entrepreneurship, European Union, Visegrad countries
PP. 13 - 32
DOI: 10.7172/1644-9584.65.1
Głównym celem prezentowanego badania jest analiza konkurencji i konkurencyjności na rynku wewnętrznym Unii Europejskiej na poziomie zarówno UE, jak też jej państw członkowskich. Za główne narzędzie analizy posłużyły trzy wskaźniki opracowane przez autorów na podstawie zestawu danych i metodologii Światowego Forum Ekonomicznego. Wskaźniki te służą do pomiaru konkurencyjności: 1) państwa, 2) sektora przedsiębiorstw oraz 3) instytucji rynku w państwach członkowskich UE. Do oceny przedsiębiorczości zastosowano wskaźnik GEDI. Następnie wyniki zestawiono w dwóch wymiarach. Nie ulega wątpliwości, że państwa członkowskie dzielą się na dwie grupy pod względem wszystkich wskaźników – centralne i peryferyjne. Wszystkie kraje wyszehradzkie należą do grupy peryferyjnej, lecz warto przeanalizować ich względne pozycje w obrębie grupy. Pomiędzy konkurencyjnością sektora przedsiębiorstw obliczoną zgodnie z metodologią Światowego Forum Ekonomicznego a przedsiębiorczością obliczoną za pomocą wskaźnika GEDI zachodzi bardzo silna zależność liniowa.

Kapitał zewnętrzny szansą i niebezpieczeństwem dla działalności przedsiębiorstw (16 stron)

Autor: Marta Postuła
Słowa kluczowe: kapitał, przedsiębiorstwo, stopa zwrotu, efektywność, optymalizacja kosztów
Słowa kluczowe ang.: capital, company, interest rate, effectives, cost optimization
PP. 33 - 49
DOI: 10.7172/1644-9584.65.2
Celem artykułu jest ocena efektywności wybranych zewnętrznych źródeł finansowania przedsiębiorstw w Polsce oraz wpływu decyzji o wyborze źródeł finansowania na efektywność ich wykorzystania zarówno dla rozwoju przedsiębiorstwa, jak też całej gospodarki. Przeprowadzone badania wykazały, że – biorąc pod uwagę wszystkie czynniki, czyli stawki oprocentowania, okres zaciągnięcia zobowiązania – kredyt, choć nie jest rozwiązaniem najtańszym, jest rozwiązaniem najbardziej dostępnym z punktu widzenia przedsiębiorcy.

Bariery fiskalne rozwoju przedsiębiorczości w Polsce (18 stron)

Autor: Adam Samborski
Słowa kluczowe: przedsiębiorczość, przedsiębiorca, podatki, ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, bariery fiskalne
Słowa kluczowe ang.: entrepreneurship, entrepreneur, taxes, social insurance, health insurance, fiscal barriers
PP. 50 - 68
DOI: 10.7172/1644-9584.65.3
Za cel opracowania przyjęto identyfikację barier fiskalnych rozwoju przedsiębiorczości w Polsce oraz zaproponowanie rozwiązań ograniczających te bariery. Rozważania ograniczono do osób fizycznych prowadzących we własnym imieniu działalność gospodarczą, które osobiście wspomnianą działalność wykonują i jest to dla nich jedyne źródło przychodu. Uznano za Kirznerem, iż przedsiębiorczość to świadome wykorzystywanie okazji w świecie nierównowagi. Bariery fiskalne zdefiniowano jako bariery, które wynikają z przyjętych w Polsce rozwiązań podatkowych oraz z rozwiązań w obszarze ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych. Zdaniem autora podatek dochodowy oraz VAT nie stanowią bariery rozwoju drobnej przedsiębiorczości. Składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne są natomiast bardzo dużym obciążeniem drobnych przedsiębiorców. W opinii autora obciążenia te niewątpliwie hamują rozwój przedsiębiorczości i powodują, iż gros przedsiębiorców nie ujawnia swojej działalności gospodarczej. Autor zaproponował, by zobowiązania z tytułu ubezpieczenia społecznego i ubezpieczenia zdrowotnego powiązać z uzyskiwanym przychodem. Wysokość składki stanowiłaby więc określony procent uzyskanego przychodu.

Rynek private equity w Polsce i w Europie Środkowej i Wschodniej – wybrane aspekty (16 stron)

Autor: Joanna Małecka, Teresa Łuczka
Słowa kluczowe: rynek kapitałowy, private equity, źródło finansowania, Europa Środkowa i Wschodnia, Polska
Słowa kluczowe ang.: capital market, private equity, source of financing, Central and Eastern Europe, Poland
PP. 69 - 85
DOI: 10.7172/1644-9584.65.4
Transformacja ustrojowa mająca miejsce w Polsce zaledwie 25 lat temu umożliwiała ponowne uruchomienie i rozwój najważniejszej instytucji rynku kapitałowego – giełdy. Dzisiaj Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie jest największą w regionie Europy Środkowej i Wschodniej i znajduje się w czołówce rankingu europejskich parkietów pod względem liczby debiutów giełdowych. Inwestorzy wybierają Polskę do lokowania kapitału zarówno ze względu na to, iż jest to największa gospodarka w tym regionie, jak również właśnie ze względu na rozwinięty rynek kapitałowy oraz stabilny i nowoczesny sektor bankowy, a także widoczną działalność instytucji wspierających przedsiębiorczość. Zauważalne tempo wzrostu wskaźników makroekonomicznych i obserwowana dotychczas stabilność gospodarki wpłynęły bezpośrednio na atrakcyjność Polski i przyciągnęły inwestorów również na rynek private equity. Polska i kraje Europy Środkowej i Wschodniej należą do rynków wschodzących, które ciągle nadrabiają dystans dzielący je do krajów Europy Zachodniej. Prezentowane w artykule wyniki badań powstały w oparciu o dane źródłowe z raportów rocznych oraz publikacji opracowanych i udostępnionych przez instytucje powiązane z rynkiem kapitałowym, a także badań własnych dotyczących polskiej przedsiębiorczości. Za pomocą analiz, wykresów oraz zestawień porównawczych przedstawiono zakres i wolumen finansowania private equity w Europie Środkowej i Wschodniej oraz w Polsce, uwydatniając znaczenie i rolę Polski jako kraju wiodącego pod względem pierwszego wyboru dla inwestorów private equity w tym regionie.

Rola przedsiębiorczości publicznej w tworzeniu wartości publicznej (10 stron)

Autor: Marek Ćwiklicki
Słowa kluczowe: przedsiębiorczość publiczna, wartość publiczna, model, metodyka
Słowa kluczowe ang.: public entrepreneurship, public value, framework
PP. 86 - 96
DOI: 10.7172/1644-9584.65.5
Celem badawczym artykułu jest zaprezentowanie roli przedsiębiorczości publicznej w tworzeniu wartości publicznej. Autor dokonuje mapowania relacji między tymi pojęciami i wynikającymi z nich znaczeniami, a także omawia model, w którym łączy głównych aktorów (menedżerów publicznych, obywateli) oraz identyfikuje relacje między nimi (działania podejmowane przez menedżerów publicznych). W zakończeniu opracowania autor formułuje wnioski wynikające z krytycznej analizy części modelu i formułuje metodologiczne wskazówki badania roli przedsiębiorczości publicznej w tworzeniu wartości publicznej w różnych formach organizacyjnych.

Przedsiębiorczość etniczna jako proces wielowymiarowy w kontekście analizy systemowej (12 stron)

Autor: Leszek Kwieciński, Patrycja Matusz-Protasiewicz
Słowa kluczowe: przedsiębiorczość etniczna, podejście systemowe, tożsamość, integracja
Słowa kluczowe ang.: ethnic entrepreneurship, system approach, identity, integration
PP. 97 - 109
DOI: 10.7172/1644-9584.65.6
Obecność migrantów w rynkach krajów gospodarczo rozwiniętych w ciągu ostatnich dziesięcioleci systematycznie wzrasta. Imigranci nie tylko uczestniczą w rynku pracy jako pracownicy, ale także funkcjonują jako przedsiębiorcy na zasadzie samozatrudnienia. Rola i znaczenie przedsiębiorczości wśród migrantów zmienia się. Obecnie migranci rozpoczynają działalność w sektorach innych niż tradycyjny handel detaliczny czy też branża hotelarska oraz gastronomia. Co ciekawe, drugie pokolenie imigrantów urodzonych w krajach docelowych nie przejmuje w zakresie aktywności przedsiebiorczej biznesów swoich rodziców, jednakowoż bazuje na wytworzonym kapitale społecznym i więziach powstałych na linii między państwem pochodzenia a krajem migracji. Imigranci coraz częściej stają się nowym, ważnym zasobem rynków pracy państw rozwiniętych gospodarczo. Biorąc pod uwagę stan istniejących badań w tej dziedzinie, proponujemy systemowe podejście do przedsiębiorczości etnicznej, co jest także głównym celem tego artykułu. Nasze podejście systemowe odnosi się do metodologii nauk społecznych zarówno w kontekście analizy systemowej makro, jak i średnego zasięgu. Pozwala to na analizę przedsiębiorczości etnicznej na trzech poziomach: wejścia, centrum systemu i wyjścia.

Przedsiębiorczynie. Badanie danych dotyczących przedsiębiorczości i sposobów jej postrzegania przez kobiety w Indonezji (18 stron)

Autor: Sandra Sunanto, Agus Gunawan, Theresia Gunawan, Meine Pieter van Dijk
Słowa kluczowe: przedsiębiorczynie, małe i średnie przedsiębiorstwa, global entrepreneurship monitor, ryzyko, gospodarka lokalna
Słowa kluczowe ang.: women entrepreneurship, small and medium-sized enterprises, global entrepreneurship monitor, risk, local economy
PP. 110 - 128
DOI: 10.7172/1644-9584.65.7
W artykule przedstawiono charakterystykę przedsiębiorczyń w Indonezji. Opracowanie ma istotne znaczenie dla decydentów i badaczy, ponieważ prezentuje klasyczne i współczesne dane dotyczące przedsiębiorczyń, które w istotnym stopniu przyczyniają się do sukcesu małych i średnich przedsiębiorstw w Indonezji. Badanie naświetla kwestie związane z działalnością przedsiębiorczą kobiet i ich poglądami na: chęć podejmowania ryzyka przedsiębiorczego, udział w rozwoju gospodarki lokalnej, poczucie własnej skuteczności, postrzeganie możliwości, wzory do naśladowania oraz strach przed porażką. Opracowanie, oprócz przedstawienia interesujących faktów dotyczących perspektyw przedsiębiorczyń, pozwala również na przybliżenie ich potencjału w Indonezji. Do ukazania szeregu zagadnień społecznych wykorzystano zestaw danych z badania przedsiębiorczości Global Entrepreneurship Monitor w Indonezji. Dane pozyskano od 5620 respondentów pochodzących z poszczególnych prowincji, a także z indonezyjskich obszarów wiejskich i miejskich. W celu uzyskania lepszego obrazu sytuacji kobiet pod względem przedsiębiorczości analizy danych dokonano za pomocą metody analizy opisowej z wykorzystaniem wykresów i faktów. Wyniki badania umożliwią decydentom zrozumienie, w jaki sposób funkcjonują indonezyjskie przedsiębiorczynie. Decydenci na szczeblu krajowym i lokalnym powinni zwrócić uwagę na sytuację przedsiębiorczyń, czemu powinni dać wyraz poprzez przyjęcie regulacji dotyczących wzmocnienia pozycji kobiet w małych i średnich przedsiębiorstwach.

Przedsiębiorczość i tworzenie nowych przedsiębiorstw: postrzeganie, zachowania i postawy studentów portugalskiej wyższej uczelni (21 stron)

Autor: Maria Isabel Barreiro Ribeiro, António José Gonçalves Fernandes, Paula Sofia Alves Cabo, Alda Maria Vieira Matos
Słowa kluczowe: szkolnictwo wyższe, przedsiębiorczość, tworzenie przedsiębiorstw, Portugalia
Słowa kluczowe ang.: higher education, entrepreneurship, business creation, Portugal
PP. 129 - 150
DOI: 10.7172/1644-9584.65.8
Przedsiębiorczość obejmuje tworzenie nowych przedsiębiorstw i rozwój nowych możliwości biznesowych w istniejących organizacjach. Praca ta ma na celu zrozumienie sposobów postrzegania i postaw portugalskich studentów publicznej wyższej uczelni odnośnie do tworzenia nowych przedsiębiorstw. Badanie zostało przeprowadzone w 2014 r. i 2015 r. na przypadkowej próbie 336 studentów. Analiza danych została przeprowadzona przy zastosowaniu programu SPSS 22.0. Respondenci uważają, że przedsiębiorczość przyczynia się do tworzenia miejsc pracy i wzrostu zatrudnienia, że przedsiębiorca jest osobą, która ma całkowicie nowy pomysł na stworzenie nowej firmy, a 46% respondentów mogłoby wyobrazić sobie założenie własnego biznesu. Dla tych studentów prawdopodobieństwo, że będą w stanie stworzyć dobrze prosperującą firmę, wynosi średnio 47%, a odpowiedni na to wiek to 28 lat. Około 49% respondentów jest zainteresowanych stworzeniem nowej firmy, głównie dlatego, że pozwala to na osobistą niezależność. Ponadto, pomimo dużego optymizmu co do wskaźnika przetrwania nowych przedsiębiorstw, studenci wykazują niewielką aktywność. Większość respondentów uważa wręcz, że zachętę do zakładania przedsiębiorstw stanowiłyby pomysły przedstawiane przez uczelnię studentom chętnym do stworzenia nowej firmy.

Obrazy przedsiębiorców – wyniki badań własnych (12 stron)

Autor: Michał Chmielecki, Łukasz Sułkowski
Słowa kluczowe: metafory, przedsiębiorczość, metafory przedsiębiorców, obrazy przedsiębiorców
Słowa kluczowe ang.: metaphors, entrepreneurship, metaphors of entrepreneurs, images of entrepreneurs
PP. 151 - 163
DOI: 10.7172/1644-9584.65.9
Niniejszy artykuł rozpoczyna się od wprowadzenia oraz eksploracji zjawiska przedsiębiorczości. W dalszej części wyjaśnia podstawy teoretyczne metafory stosowanej w zrozumieniu przedsiębiorczości. Artykuł podejmuje nowe, metaforyczne, a więc kognitywne podejście do zbadania definicji przedsiębiorcy, z rozróżnieniem przedsiębiorców i osób niebędących przedsiębiorcami. To badanie umożliwia wgląd w zrozumienie zjawiska przedsiębiorczości przez pryzmat obrazów, a dokładniej metafor przedsiębiorców, które istnieją zarówno wśród przedsiębiorców, jak i osób niebędących przedsiębiorcami. Aby osiągnąć założony cel, przeprowadzono badanie jakościowe i ilościowe. W badaniu jakościowym respondenci definiowali słowo „przedsiębiorca” za pomocą koncepcyjnych ekwiwalentów i wyjaśniali, dlaczego respondenci używają danych metafor do określenia przedsiębiorców. Badanie ilościowe stanowiła ankieta. Próba składała się ze 124 respondentów.

Tradycyjna versus przyspieszona internacjonalizacja przedsiębiorstw z branż high-tech. Wyniki badań empirycznych (11 stron)

Autor: Nelly Daszkiewicz
Słowa kluczowe: internacjonalizacja przedsiębiorstw, born globals, high-techs
Słowa kluczowe ang.: internationalization of firms, born globals, high-techs
PP. 164 - 175
DOI: 10.7172/1644-9584.65.10
Dyskusja na temat roli i znaczenia czasu w procesie internacjonalizacji przedsiębiorstw należy do głównego nurtu badań w obszarze umiędzynarodowienia. W literaturze zjawisko tzw. wczesnej i szybkiej internacjonalizacji zostało zauważone już na początku lat 80. XX wieku, a intensywny rozwój badań tego fenomenu rozpoczął się dekadę później i trwa do dzisiaj. Od kilku lat również w Polsce rośnie udział tzw. przedsiębiorstw born global, które rozpoczynają działalność na rynkach międzynarodowych wkrótce po utworzeniu. Głównym celem artykułu jest przedstawienie zagadnienia tempa procesu internacjonalizacji przedsiębiorstw z perspektywy dwóch głównych podejść teoretycznych oraz jego empiryczna weryfikacja. Artykuł obejmuje przegląd literatury przedmiotu oraz wyniki badań 263 umiędzynarodowionych przedsiębiorstw produkcyjnych działających w branżach zaawansowanych technologii na terytorium Polski. W podsumowaniu artykułu, wskazano na dalsze kierunki badań.

Standard zarządzania jakością dla dostawców usług szkoleniowych – krytyczna analiza (15 stron)

Autor: Sławomir Wawak, Roman Batko, Piotr Rogala
Słowa kluczowe: firma szkoleniowa, zarządzanie jakością, standardy zarządzania, wyniki badań
Słowa kluczowe ang.: training company, quality management, management standards, research results
PP. 176 - 191
DOI: 10.7172/1644-9584.65.11
W artykule omówiono przydatność dwu dedykowanych systemów zarządzania jakością dla dostawców usług szkoleniowych. Systemy zostały opisane w międzynarodowym standardzie ISO 29990 oraz polskim standardzie MSUES. Prezentowane wyniki opierają się na przeprowadzonych badaniach menedżerów, którzy wdrożyli jeden z omawianych systemów w swoim przedsiębiorstwie. Wyniki pokazują, że wdrożenie omawianych systemów może przyczynić się do osiągnięcia sukcesu na rynku szkoleniowym. Jakość usług szkoleniowych jest uważana za istotny czynnik wpływający na efektywność podnoszenia kompetencji pracowników. Tymczasem większość badań w tym temacie omija kluczowy czynnik wpływający na wysoką jakość szkolenia, którym jest zarządzanie jakością w firmie dostarczającej usługi edukacyjne. Artykuł wpisuje się w tę lukę.

Kryteria różnicujące i segmentacja polskich przedsiębiorstw startupowych (16 stron)

Autor: Katarzyna Rostek, Agnieszka Skala
Słowa kluczowe: startup, innowacyjność, gospodarka cyfrowa, analiza segmentacyjna, cechy różnicujące
Słowa kluczowe ang.: startup, innovativeness, digital economy, segmentation analysis, differentiating factors
PP. 192 - 208
DOI: 10.7172/1644-9584.65.12
Prezentowane w artykule wyniki są pierwszym polskim badaniem startupów, które uchodzą za źródło innowacji o coraz większym znaczeniu w gospodarce kraju. Efektywne wsparcie tej grupy ze strony państwa wymaga pogłębionej wiedzy na temat najważniejszych cech, które ją charakteryzują, na przykład lokalizacji, stosowanych form prawnych, zatrudnienia i jego form, źródeł zasobów finansowych i innych, skłonności do eksportu czy źródeł innowacyjności. Dlatego celem przeprowadzonych badań było zidentyfikowanie oraz dokonanie charakterystyki populacji podmiotów gospodarczych uznanych według zastosowanych kryteriów za polskie startupy. W tym celu stworzono bazę tych podmiotów, autorską ankietę badawczą oraz przeprowadzono ogólnopolskie badanie ankietowe we współpracy z fundacją Startup Poland. Następnie wykonano analizę segmentacyjną prowadzącą do wydzielenia wyróżniających się grup klasyfikacyjnych oraz zidentyfikowania istotnych cech w każdej z grup. Przedstawione wyniki badań stanowią inaugurację regularnych badań w tym zakresie.

Kompetencje negocjacyjne przedsiębiorcy (16 stron)

Autor: Andrzej Kozina
Słowa kluczowe: negocjacje, przedsiębiorca jako negocjator, interpretacja i cechy negocjacji w małych i średnich przedsiębiorstwach, kompetencje negocjacyjne
Słowa kluczowe ang.: business negotiations, an entrepreneur as a negotiator, x the idea and features of negotiations within small and medium-sized companies, negotiation competences
PP. 209 - 225
DOI: 10.7172/1644-9584.65.13
Realizacja przedsięwzięć gospodarczych wymaga utrzymywania relacji z partnerami, sprawnej komunikacji i zawierania kontraktów poprzez wspólne podejmowanie decyzji oraz wymianę wartości materialnych i niematerialnych, dokonywania uzgodnień w zakresie realizacji działań, a także rozwiązywania konfliktów interesów. W działalności gospodarczej, także w sektorze MSP, konieczne jest zatem prowadzenie wielu negocjacji. Wymaga to posiadania właściwych kompetencji, tj. wiedzy i doświadczenia, zdolności i umiejętności oraz cech osobowości. Celem artykułu jest scharakteryzowanie tego rodzaju kompetencji przedsiębiorcy. Wprowadzenie zawiera wyjaśnienie kluczowych pojęć. Następnie zaprezentowano interpretację i cechy negocjacji w małych i średnich firmach. Z kolei omówiono kompetencje negocjacyjne przedsiębiorcy z podziałem na uniwersalne i sytuacyjne oraz zaproponowano oryginalną koncepcję oceny tych kompetencji. W podsumowaniu oprócz syntezy artykułu wskazano kierunki dalszych badań.

Rozwój przedsiębiorstw w regionach peryferyjnych: wzorce i determinanty (10 stron)

Autor: Justyna Zygmunt
Słowa kluczowe: region peryferyjny, przedsiębiorstwa, rozwój, innowacje
Słowa kluczowe ang.: peripheral region, enterprises, development, innovation
PP. 226 - 236
DOI: 10.7172/1644-9584.65.14
Celem niniejszego artykułu jest zidentyfikowanie zasadniczych determinant rozwoju przedsiębiorstw w regionie peryferyjnym w odniesieniu do poszczególnych wzorców rozwoju regionalnego. Rozpoznanie wzorców oraz determinant rozwoju przeprowadzono na podstawie badań literaturowych. W pierwszej części artykułu przedstawiono charakterystykę regionów peryferyjnych, podczas gdy dyskusję nad aspektami związanymi z rozwojem przedsiębiorstw w tych regionach zawarto w części drugiej. Przeprowadzone badania prowadzą do konkluzji o fundamentalnym znaczeniu innowacji, transferu wiedzy, kapitału społecznego i ludzkiego w regionach, które nie dysponują wystarczającymi zasobami endogenicznymi. Dla rozwoju przedsiębiorstw zasadne wydaje się promowanie internalizacji i współpracy ukierunkowanej na wykorzystanie pojawiających się możliwości rynkowych. Istotne wydaje się również wspieranie postaw przedsiębiorczych, zwłaszcza wśród młodego pokolenia. Wyniki przeprowadzonych badań mogą stanowić przedmiot zainteresowania przedsiębiorców i decydentów regionalnych.

Ocena wpływu regulacji i polityki regulacyjnej na rzecz lepszego ekosystemu przedsiębiorczości. Przypadek Polski (16 stron)

Autor: Paulina Kubera
Słowa kluczowe: ocena wpływu regulacji, polityka regulacyjna, zawodność państwa, przedsiębiorczość
Słowa kluczowe ang.: regulatory impact assessment, regulatory policy, government failure, entrepreneurship
PP. 237 - 253
DOI: 10.7172/1644-9584.65.15
Związek pomiędzy ramami regulacyjnymi a przedsiębiorczością może być trojakiego rodzaju: prawo może wspierać przedsiębiorczość, hamować ją lub być neutralne w tym względzie. Jednym z narzędzi wzmacniających zdolność decydentów publicznych zapewnienia skuteczności prawa jest ocena wpływu (Regulatory Impact Analysis, RIA), czyli – według OECD – systemowe podejście do krytycznej oceny pozytywnych i negatywnych efektów proponowanych lub obowiązujących regulacji prawnych oraz wariantów nielegislacyjnych. Celem artykułu jest zbadanie, jak ocena wpływu może przełożyć się na tworzenie lepszego otoczenia prawnego dla przedsiębiorczości poprzez zmniejszenie tzw. zawodności państwa (government failure), szczególnie w odniesieniu do Polski. Problem nie dotyczy konkretnych regulacji prawnych, ale procesu stanowienia prawa. W tym celu dokonano przeglądu podejść do oceny wpływu stosowanych w Polsce i innych krajach OECD, a także UE. Zastosowane metody obejmują jakościową analizę dokumentów: przepisów prawnych, wytycznych oraz dokumentów programowych – krajowych, OECD oraz unijnych, jak również raportów i danych statystycznych w tym zakresie, min. wskaźników OECD dotyczących polityki regulacyjnej i sprawowania rządów, umożliwiających porównania między państwami oraz identyfikację wyzwań w efektywnej implementacji oceny wpływu regulacji.