Spis treści

Methods of survey analysis in management

Od redaktora naukowego

During July and August 2014, a group of over 100 PhD students, in the social sciences, management, but also other fields, as physic or biology, spent the hottest two weeks of a Polish summer learning advanced, quantitative data analysis techniques. They were taught by professors Roman Konarski, Katarzyna Kopczewska and Michał Bojanowski (Poland), Roel Popping and Christoph Stadtfeld (the Netherlands), Per Block and Zsofia Boda (United Kingdom), Richard Gonzalez (United States), and Warren Thorngate (Canada), all recruited for a unique summer school. The Warsaw School of Data Analysis (WSAD) was organized by the University of Warsaw and the Inter-university Center for Social Science Theory and Methodology in the Netherlands. Its goal was to raise data analysis competence of the students and of the data analysts outside academia who also attended.
The most active WSAD students formed research groups during the summer school. Each group undertook a research project, guided by a tutor. Most of the articles in this volume report the results of the hard and creative work done on these projects. Some of the articles are directly based on analyses conducted at the school. For others, school lectures and discussions inspired subsequent work. All articles reveal an attitude of curiosity and eagerness to explain, thoroughly and with attention to detail, various national and international social phenomena.
Publically-available, social research data are abundant but most of them lie fallow, unanalyzed or forgotten, awaiting researchers interested in the insights they can provide. Many WSAD exercises attempted to teach students how to use new analytical techniques to mine these data. Instructors illustrated how to address many unanswered questions using available data, rather than gathering more. Most data analyses presented in the articles in the present volume use one or more of three excellent, social data sources publically-available on the internet:
• the European Social Survey (ESS) - www.europeansocialsurvey.org
• the World Values Survey (WVS) – www.worldvaluessurvey.org
• the International Social Survey Program (ISSP) - www.issp.org
While pursuing their WSAD research projects, students soon learned that data mining is as much an art as a science, and that the flow of insights depends very much on how the data are approached and analyzed. Several articles in this volume explore some of these dependencies.
Most developed countries face changes in age-related, demographic structure. Age can influence the way respondents answer, and what they answer. Bielecki et al. explore the relationship between “don’t know” answers and age. Aging is also at the heart of the article by Haczyński, who analyses the relationship between age, health, education and happiness using International Social Survey Program data gathered across five regions of the world.
Mikucka discusses ways of measuring the employment status and occupation in analyses of survey data. Internal inconsistencies and overlaps in employment categories can be a problem both in precisely planned international surveys (as shown in ESS data), and in short surveys created ad-hoc by researchers and managers in many different contexts.
Kowalczyk, Mulak & Król replicate three published studies using World Values Survey data, each addressing the topic of happiness & life satisfaction. The authors expanded the studies by examining Extreme Response Scale (ERS) indicators to determine whether ERS is a passing trend in social research, or is important enough to justify increasing the awareness of the issue among researchers.
Nowak, Markiewicz, Gawraczyński & Mazurkiewicz explore environmental concern in different countries. They employ confirmatory factor analysis to verify the dimensionality of environmental concern, and to provide conclusions relevant both to research and policy-making.
International surveys, even if delivered in the same form in each country (which is very rare), need to be translated to each local language. Wierzbiński & Kuźmińska discuss comparability problems of international survey data using the example of Japan and Italy.
Zdziarski & Czerniawska use social network analysis tools to investigate whether the diversity and homophily of boards of directors are related to positions in an interlocking directorates network. Their analyses employ public data about membership on the boards of directors of companies listed on the Polish Stock Exchange.
Many students in Poland decide to pursue multiple degrees in order to improve their chances of success on the job market. Turska used a sample of 1,070 students to analyze a moderating effect of interval activity style (the tendency to accept a lot and form broad acceptance sets) on student choices leading to either a single major or a double degree.
Finally, three articles focus on generic problems of quantitative data analysis.
Most of the data available in management, and in social sciences, are correlational. They are therefore subject to spurious correlations and exposed to risks of drawing incorrect causal conclusions. Kuźmińska discusses problems of a third (confounding) variable in quantitative research.
While most social science data are analyzed with variants of the General Linear Model, many interesting and important social phenomena cannot be addressed with the GLM. Thorngate presents Ordinal Pattern Analysis technique, which was developed to examine such excluded phenomena.
Wieczorkowska & Król point out ten methodological threats in data analysis in management studies. Among them are the scarcity of experimental studies, lack of standard operationalizations, and weaknesses of measurement. These and the remaining seven threats discussed by the authors are shown to be relevant both to management studies and to other social sciences.

Dr Grzegorz Król
University of Warsaw

Prof. Warren Thorngate
Carleton University, Canada


The creation of the English-language version of these publications is fi nanced in the framework of contract No. 768/P-DUN/2016 by the Ministry of Science and Higher Education committed to activities aimed at the promotion of education.

Zawartość numeru

Kiedy „nie mam zdania” znaczy wiele – moderatory i mediatory związanych z wiekiem zmian w skłonności do udzielania odpowiedzi beztreściowych (14 stron)

When “I Don’t Know” Means a Lot – Moderators and Mediators of Age-Related Changes in Uninformative Answers (14 pages)

Autor: Maksymilian Bielecki, Leon Ciechanowski, Jakub Michalak, Dorota Żurkowska, Maria Pacuska-Chojecka, Joanna Nyboe, Anna Krześniak
Słowa kluczowe: badania sondażowe, starzenie się, odpowiedzi beztreściowe
Słowa kluczowe ang.: survey research, ageing, do-not-know answers
PP. 9 - 23
DOI: 10.7172/1644-9584.60.1
Artykuł koncentruje się na identyfikacji moderatorów (m.in. złożoności pytań) i mediatorów (m.in. stanu zdrowia), które pozwalają lepiej zrozumieć związek pomiędzy starzeniem się a skłonnością respondentów do udzielania odpowiedzi beztreściowych („nie wiem”, „nie mam zdania” itd.). Nasze wyniki opierające się na danych uzyskanych w trzech falach badania PGSS (2002, 2005, 2010) są zgodne z wcześniejszymi doniesieniami łączącymi tendencję do udzielania odpowiedzi beztreściowych z ograniczeniami poznawczymi związanymi z wiekiem.

Szczęśliwe i zdrowe starzenie się. Analiza związku między wiekiem, zdrowiem, wykształceniem i szczęściem na podstawie danych z Międzynarodowego Programu Badań Społecznych (15 stron)

Happy and Healthy Aging. The Analysis of the Relationship Between Age, Health, Education and Happiness on International Social Survey Programme Data (15 pages)

Autor: Józef Haczyński
Słowa kluczowe: zdrowie, szczęście, starzenie się, wykształcenie
Słowa kluczowe ang.: health, happiness, aging, entrepreneurial education
PP. 24 - 39
DOI: 10.7172/1644-9584.60.2
Celem niniejszej pracy była analiza relacji pomiędzy subiektywnym stanem zdrowia, starzeniem się, poziomem wykształcenia i szczęściem w oparciu o dane z Międzynarodowego Programu Badań Społecznych (ISSP). Zdrowie pogarsza się wraz z wiekiem, a wpływ ten najmocniej był widoczny w krajach postsocjalistycznej Europy. Wpływ wykształcenia był słabszy niż wpływ wieku – najsłabszy w krajach postsocjalistycznych. Interakcja między wiekiem i wykształceniem była znacząca w 4 z 5 badanych regionów (nieistotna w bogatych krajach spoza Europy), co wskazuje na łagodzący wpływ wykształcenia na negatywny związek między wiekiem i zdrowiem. Deklarowany poziom szczęścia w krajach posocjalistycznych był najniższy spośród analizowanych regionów w każdej grupie wiekowej, z tendencją spadkową w starszych grupach wiekowych. Wykazano, że kobiety deklarowały niższy poziom szczęścia w porównaniu z mężczyznami w krajach postsocjalistycznych.

Jak mierzyć status zatrudnienia i pozycję zawodową w analizach danych sondażowych? (20 stron)

How to Measure Employment Status and Occupation in Analyses of Survey Data? (20 pages)

Autor: Małgorzata Mikucka
Słowa kluczowe: status zatrudnienia, pozycja zawodowa, ISCO, prestiż, skala prestiżu, pozycja społecznoekonomiczna
Słowa kluczowe ang.: employment status, occupational position, ISCO, prestige, prestige scale, socio-economic position
PP. 40 - 60
DOI: 10.7172/1644-9584.60.3
Artykuł przedstawia zagadnienia związane z uwzględnianiem statusu zatrudnienia i pozycji zawodowej w analizach danych sondażowych. Tekst prezentuje kategorie statusu zatrudnienia według Międzynarodowej Organizacji Pracy (ILO) oraz omawia ich wewnętrzne zróżnicowanie i ewentualne nakładanie się kategorii. Ponadto artykuł przedstawia Międzynarodową Standardową Klasyfikację Zawodów (ISCO) oraz komentuje przydatność tej klasyfikacji w badaniach społecznych. Wreszcie – tekst prezentuje skale (prestiżu i społeczno-ekonomiczną) oraz klasyfikacje (EGP oraz ESeC). Zagadnienia poruszone w tekście są zilustrowane przykładami pytań i danych z dużych międzynarodowych sondaży, takich jak Europejski Sondaż Społeczny (ESS), European Values Study oraz Międzynarodowy Program Sondaży Społecznych (ISSP).

Extreme Response Style (Skrajny Styl Odpowiadania) w badaniach korelacyjnych (21 stron)

Extreme Response Style in Correlational Research (21 pages)

Autor: Katarzyna Kinga Kowalczyk, Agnieszka Mulak, Grzegorz Król
Słowa kluczowe: style odpowiedzi, skrajny styl odpowiedzi, badania sondażowe
Słowa kluczowe ang.: extreme response style, response style, survey research
PP. 61 - 82
DOI: 10.7172/1644-9584.60.4
Extreme Response Style (Skrajny Styl Odpowiadania), definiowany jako skłonność do konsekwentnego korzystania (albo unikania) z krańcowych odpowiedzi w kwestionariuszach (Clark, 2000), jest jednym z najczęściej badanych stylów odpowiadania. Uważa się, że może on zniekształcać wyniki analiz, szczególnie w badaniach międzykulturowych (Cheung i Rensvold, 2000). Wyniki badań nad związkiem ERS z innymi zmiennymi (np. płcią, wiekiem) również są niejednoznaczne. W celu sprawdzenia wpływu ERS, wykorzystując dane z World Value Survey, zreplikowaliśmy kilka analiz, dołączając do nich wskaźnik ERS. W przypadku, gdy wskaźnik ERS nie był skorelowany ze zmienną zależną, nie wpływał on na wyniki. W następnym kroku przeprowadziliśmy symulacje mające na celu określenie sytuacji, w których ERS mógłby istotnie wpływać na relacje pomiędzy zmiennymi. Uważamy, że nawet w przypadku korelacji mierzonych na skalach przedziałowych wykorzystywanych np. w analizie regresji metodą najmniejszych kwadratów, efekt ten jest zaniedbywalny.

Porównania postaw prośrodowiskowych w badaniach międzynarodowych (18 stron)

Cross-Country Comparisons of Environmental Concern (18 pages)

Autor: Krzysztof Nowak, Dorota Markiewicz, Jakub Gawraczyński, Paweł Mazurkiewicz
Słowa kluczowe: postawy prośrodowiskowe, porównania międzynarodowe, Międzynarodowy Program Sondaży Społecznych, wielogrupowa konfirmacyjna analiza czynnikowa
Słowa kluczowe ang.: environmental concern, international comparative analysis, International Social Survey Programme, multi-group confirmatory factor analysis.
PP. 83 - 101
DOI: 10.7172/1644-9584.60.5
W pracy badaliśmy dwa podejścia do mierzenia postaw prośrodowiskowych w dużych, międzynarodowych zbiorach danych. W badaniach nad postawami prośrodowiskowymi zazwyczaj uwzględnia się przynajmniej dwie składowe: poznawczą, związaną ze świadomością istnienia zagrożeń środowiskowych oraz intencyjną, związaną z gotowością zaangażowania się w działania prośrodowiskowe. W badaniach wykorzystujących dane z Międzynarodowego Programu Sondaży Społecznych stosuje się jedno z dwóch podejść do pomiaru postaw prośrodowiskowych: model jednoczynnikowy, w którym składowa poznawcza i intencyjna traktowane są jako należące do jednego czynnika (Franzen & Vogl, 2013) albo dwuczynnikowy, w którym obydwie składowe analizowane są osobno (Marquart-Pyatt, 2012). W pracy zastosowaliśmy wielogrupową konfirmacyjną analizę czynnikową w celu zbadania, który z dwóch modeli jest stabilny w porównaniach międzynarodowych. Nasze wyniki wskazują, że tylko model dwuczynnikowy jest stabilny między krajami, w związku z czym spełnia założenia miary używanej w porównaniach międzynarodowych. W pracy przedstawiamy niektóre konsekwencje zastosowania modelu dwuczynnikowego zamiast jednoczynnikowego dla badań nad postawami prośrodowiskowymi oraz omawiamy otrzymane rezultaty w odniesieniu do polityki prośrodowiskowej.

Problem porównywalności danych sondażowych pochodzących z różnych krajów: przykład Japonii i Włoch (14 stron)

Comparability Problems of International Survey Data: The Example of Japan and Italy (14 pages)

Autor: Jerzy Wierzbiński, Anna Olga Kuźmińska
Słowa kluczowe: odpowiedzi beztreściowe, odpowiedzi skrajne, International Social Survey Programme, różnice kulturowe pomiędzy Wschodem i Zachodem, Japonia, Nisbett
Słowa kluczowe ang.: “don’t know” responses, extreme responses, International Social Survey Programme, eastwest cultural differences, Japan, Nisbett
PP. 102 - 116
DOI: 10.7172/1644-9584.60.6
Artykuł koncentruje się na problemie porównywalności danych sondażowych zebranych we Włoszech i Japonii, które mogą być traktowane jako przykłady kultur Wschodu i Zachodu. Teoretyczne i empiryczne porównanie tych dwóch kultur dokonane przez Nisbetta (2003) jest punktem wyjścia dla analizy różnic dotyczących stylu odpowiadania przeprowadzonego na włoskiej i japońskiej próbie reprezentatywnej oraz danych zebranych w ramach International Social Survey Programme (1998, 2008). W prawie wszystkich z analizowanych sześciu zestawów pytań Japończycy udzielali mniej odpowiedzi skrajnych i uchylali się od zajęcia stanowiska istotnie częściej niż Włosi.

Homofilia, zróżnicowanie i centralność rady w sieci (16 stron)

Board Homophily, Board Diversity and Network Centrality (16 pages)

Autor: Michał Zdziarski, Dominika Czerniawska
Słowa kluczowe: homofilia rady, zróżnicowanie rady, kompozycja rady, powiązania rad, analiza sieci społecznych
Słowa kluczowe ang.: board homophily, board diversity, board composition, interlocking directorates, social network analysis
PP. 117 - 133
DOI: 10.7172/1644-9584.60.7
Relacje firm powiązanych przez dyrektorów zasiadających w wielu radach należą do klasycznych obszarów badań nurtu sieciowego w domenie nauk organizacji i zarządzania. Powiązania rad umożliwiają wymianę informacji i zasobów między dwoma lub więcej firmami powiązanymi ze względu na występowanie w ich organach zarządzających i/lub kontrolnych tych samych osób. Fenomen powiązań rad firm jest przedmiotem wielu badań w naukach o zarządzaniu, socjologii i naukach politycznych realizowanych w różnych krajach, kulturach o odmiennych systemach ładu korporacyjnego. Przedstawiamy w artykule badanie powiązań rad firm notowanych na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych. Głównym celem prezentowanych badań jest przedstawienie zależności między zróżnicowaniem składu rady, zjawiskiem hemofilii rad a centralnością ich pozycji w sieci relacji międzyorganizacyjnych tworzonych przez powiązania rad. W artykule wykorzystano metody analiz sieci społecznych.

Czy studia na drugim kierunku służą wszystkim studentom? Modyfikujący efekt przedziałowego stylu aktywności (12 stron)

Is Double-Degree Goal Equally Good for All Students? Moderating Impact of Interval Activity Style (12 pages)

Autor: Elżbieta Turska
Słowa kluczowe: styl aktywności, wyznaczanie celów, studenci dwukierunkowi
Słowa kluczowe ang.: action style, goal setting, double-degree students
PP. 134 - 146
DOI: 10.7172/1644-9584.60.8
Podobnie jak w USA, coraz więcej studentów w Polsce podejmuje decyzję o równoległym studiowaniu więcej niż jednego kierunku, w celu zwiększenia szans na osiągnięcie sukcesu na obecnym rynku pracy. Celem badania (n = 1070) było rozpoznanie czy podejmowanie więcej niż jednego kierunku studiów ma związek z przedziałowym vs. punktowym stylem aktywności (Wieczorkowska, Burnstein 1999, 2004a, b). Wskazano na różnice pomiędzy studentami dwu- i jednokierunkowymi o przedziałowym vs. punktowym stylu aktywności w zakresie doświadczania negatywnych emocji oraz oczekiwania sukcesu zawodowego i akceptacji mało atrakcyjnych ofert pracy. Omówiono ograniczenia przeprowadzonych badań, przedstawiono kierunki dalszych poszukiwań.

Efekty trzeciej zmiennej w naukach o zarządzaniu (12 stron)

Third Variable Effects in Management Studies (12 pages)

Autor: Anna Olga Kuźmińska
Słowa kluczowe: zmienna zakłócająca, supresja, mediacja, nauki o organizacji i zarządzaniu, Europejski Sondaż Społeczny
Słowa kluczowe ang.: confounding, suppression, mediation, organization and management studies, European Social Survey
PP. 147 - 159
DOI: 10.7172/1644-9584.60.9
Celem artykułu jest wyjaśnienie wpływu trzeciej zmiennej w naukach o zarządzaniu – mediacji, supresji i zmiennej zakłócającej. Przykłady tych trzech rodzajów efektów bazują na danych pochodzących z Europejskiego Sondażu Społecznego (2012). Analizom poddany jest związek pomiędzy władzą w organizacji a satysfakcją z pracy (przykład efektu mediacji), płcią i postrzeganym statusem społecznym (przykład występowania zmiennej zakłócającej) oraz wiekiem i satysfakcją z pracy (przykład supresji). Dyskutowane są konsekwencje występowania omawianych efektów dla nauk o organizacji i zarządzaniu.

Analiza Struktur Porządkowych (12 stron)

Wiggles and Curves: The Analysis of Ordinal Patterns (12 pages)

Autor: Warren Thorngate, Chunyun Ma
Słowa kluczowe: statystyka, wnioskowanie, dobroć dopasowania, struktury porządkowe
Słowa kluczowe ang.: statistics, inference, goodness-of-fit
PP. 160 - 172
DOI: 10.7172/1644-9584.60.10
Prawie wszystkie dane w naukach społecznych są analizowane przy użyciu wariantów ogólnego modelu liniowego (GLM): analizy regresji, analizy wariancji, analizy czynnikowej, analizy ścieżek i tym podobnych. Jednak wiele ciekawych i ważnych zjawisk społecznych nie daje się przeanalizować przy użyciu GLM. Analiza Struktur Porządkowych (OPA) została opracowana w celu zbadania tych wykluczonych zjawisk. OPA, oparta na kryterium dobroci dopasowania, służy do obliczania wskaźników dopasowania przewidywań badacza do rzeczywistych danych mierzonych na skali porządkowej. Podczas gdy GLM wymaga agregowania surowych danych po obserwacjach lub grupach przed przystąpieniem do analiz, OPA pozwala na działanie odwrotne: surowe dane od każdej osoby lub grupy można najpierw analizować, a następnie agregować. Ten mechanizm odwrócenia ujawnia zjawiska, które występują „zazwyczaj”, raczej niż „średnio” – dwa wyniki, które często się różnią. Ilustrujemy niektóre zastosowań OPA na prostych przykładach i udostępniamy program komputerowy do obliczeń OPA.

Dziesięć pułapek badawczych w naukach o zarządzaniu (14 stron)

Ten Pitfalls of Research Practices in Management Science (14 pages)

Autor: Grażyna Wieczorkowska, Grzegorz Król
Słowa kluczowe: praktyki badawcze, pułapki analiz, analizy danych, nauki o zarządzaniu
Słowa kluczowe ang.: research practices, research pitfalls, data analysis, management science
PP. 173 - 187
DOI: 10.7172/1644-9584.60.11
W niniejszym tekście omawiamy 10 pułapek analiz danych w naukach o zarządzaniu: (1) zbyt mała liczba badań doświadczalnych; (2) ignorowanie specyfiki przedmiotu badań; (3) brak standardowych operacjonalizacji; (4) słabość pomiaru; (5) słabość analiz danych; (6) zbyt wysoki poziom ogólności teorii i zbyt mała liczba replikacji; (7) błędna interpretacja wyników analiz statystycznych; (8) oczekiwania recenzentów dotyczące doboru próby i testowania hipotez; (9) brak „czasu” na liście predyktorów; (10) niewłaściwe standardy publikacji. Większość z tych zjawisk odnosi się również do badań psychologicznych i socjologicznych.