Spis treści

Problemy wykorzystania systemów informatycznych zarządzania w gospodarce

Od redaktora naukowego

Systemy informatyczne stały się już tak powszechne, że chwilami przestajemy je zauważać. Jednocześnie już nie wyobrażamy sobie bez nich życia. W momencie gdy trafiły do urządzeń mobilnych, które bez przerwy możemy nosić ze sobą, stały się dla wielu niemal tak nieodzowne jak oddychanie. Niestety zaczynamy traktować je jak zegarek, nie obchodzi nas, co jest w środku, byle działały. Jakkolwiek. I często nie zastanawiamy się, czy rzeczywiście funkcjonują tak jak powinny, czy dają takie efekty, jakich należało się spodziewać, na tyle istotne, by ich zastosowanie rzeczywiście się opłacało, czy ich jakość jest na tyle wysoka, by zasługiwały na zastosowanie, czy ich funkcjonalność odpowiada naszym potrzebom i wymaganiom, czy…
Jest to stanowisko wysoce niebezpieczne, ponieważ może oznaczać zastój w tej dziedzinie, sygnał mówiący o tym, że wszystko, co można było skonstruować pod nazwą systemu informatycznego, zostało już zrobione, że to projektant oprogramowania ma zawsze rację i to on może i powinien kształtować nasze potrzeby w tym zakresie, nawet zaglądając nam dosłownie pod kołdrę.
Niniejsza publikacja ma za zadanie pokazać, że jeszcze ta dominacja producentodystrybutorów i nie nastąpiła. Że istnieje całkiem spora grupa osób, która w realu, a nie tylko oralno-wirtualnie stara się te systemy ocenić, rozwijać i dostosowywać do rzeczywistych potrzeb użytkownika, a nie tych wymyślonych przez marketingopolepszaczy naszego życia. A nie jest to zadanie ani łatwe, ani proste.
Bowiem rozwój informatyki ekonomicznej zawsze odbywał się w dwóch różnych, a przeciwstawnych kierunkach. Pierwszy z nich sprawiał, że systemy informatyczne były budowane z punktu widzenia klienta – umiejscawiane były coraz bliżej jego wymagań, były coraz bardziej przydatne, przyjazne, użyteczne, łatwe w obsłudze itp. Systemy informatyczne były w tym podejściu budowane dla człowieka. Drugi zaś dążył do tworzenia systemów informatycznych z punktu widzenia producenta – jak najprościej, jak najtaniej, w sposób jak najbardziej zestandaryzowany, a nie zawsze prosty i łatwy w obsłudze, raczej prosty w ich budowie. Systemy w tym ujęciu były budowane dla pieniędzy.
Z punktu widzenia zarządzania wydaje się, że sprzeczność ta może i powinna zostać rozstrzygnięta. Klient, któremu dostarczany jest produkt lub usługa niespełniająca, wbrew zapewnieniom czy nawet specyfikacjom, jego wymagań, w końcu przestanie go kupować. A rynek próżni nie lubi. W miejsce firm informatycznych, które nie potrafią się dostosować dopotrzeb użytkownika, wejdą następne. Takie, które uznają, że to systemy informatyczne są dla ludzi, a nie ludzie dla systemów. Takie, które uznają, że wymagania klienta wobec systemów są nadrzędną wartością pozwalającą kształtować łańcuch wartości najbardziej korzystny dla organizacji. Taką przynajmniej – czytając nadesłane przez Autorów artykuły – możemy mieć nadzieję.
Jak widać, pełny przegląd wszystkich problemów związanych z wykorzystaniem systemów informatycznych nie jest prawdopodobnie możliwy. Jak również ich satysfakcjonujące rozwiązanie. Dlatego przedstawiony w niniejszym numerze Problemów Zarządzania zbiór artykułów naukowych też tego tematu nie wyczerpuje. Niemniej, pozwala on na wyodrębnienie kilku najistotniejszych trendów w identyfikacji i przezwyciężaniu problemów wynikających z różnego rodzaju uwarunkowań zastosowań systemów informatycznych nie tylko w praktyce zarządzania, ale również w budowie społeczeństwa informacyjnego.
Pierwszy artykuł – niejako wprowadzający do tematyki – analizuje trendy rozwojowe technologii informacyjnych traktowanych jako narzędzia wspomagania systemów zarządzania.
Następne cztery artykuły dotyczą najistotniejszych problemów związanych z wykorzystaniem systemów informatycznych do zarządzania w gospodarce elektronicznej: użyteczności elektronicznego biznesu, satysfakcji jako kryterium jakości e-commerce, determinant rozwojowych witryn dystrybucji treści oraz ontologii oceny jakości serwisów internetowych. Nawiązaniem do ostatniego artykułu jest artykuł o kryteriach oceny edytorów ontologii.
Kolejna część numeru dotyczy uwarunkowań związanych z wykorzystaniem systemów internetowych w środowisku e-commerce: adaptacyjnych systemów agentowych, roli portali intranetowych w zarządzaniu wiedzą, problemów zastosowania architektury korporacyjnej do koordynacji cyfrowej transformacji w sieciach organizacji oraz standaryzacji funkcjonalności i modelowania systemu B2B.
Istotną grupą problemów było zawsze wykorzystanie informatyki w małych i średnich przedsiębiorstwach (MŚP). Temu zagadnieniu poświęcone są następne cztery artykuły dotyczące: wielokryterialnej oceny systemów BI dla MŚP, wykorzystania w nich technologii mobilnych oraz prototypowania strategii konkurencyjności w MŚP przy użyciu podejścia rozmytego.
Problemy wykorzystania systemów informatycznych na poziomie kraju i województw porusza artykuł o czynnikach sukcesu systemów e-government. Dwa następne artykuły ukazują w nowym świetle zjawisko przetwarzania w chmurze obliczeniowej (cloud computing) – z punktu widzenia redukcji kosztów oraz barier wdrożeniowych.
Ostatni artykuł podsumowuje wcześniejsze rozważania w kontekście aspektów prawnych regulacji rynku nowych technologii od strony ochrony praw autorskich.
Zestaw przedstawionych problemów zastosowań nowoczesnych systemów informatycznych w gospodarce, które udało się przedstawić w bieżącym numerze Problemów Zarządzania, jest więc stosunkowo szeroki i zróżnicowany. Pozostaje mieć nadzieję, że każdy z Czytelników z tak szerokiego wachlarza tematów będzie mógł wybrać dla siebie coś, co go głęboko zainteresuje i zachęci do podjęcia dalszych badań w tym kierunku.
Wydaje się, że tak obszerny zakres omawianych zagadnień pozwoli poznać Czytelnikowi istotę problemów zastosowania systemów informatycznych w gospodarce i pomoże mu zrozumieć złożoność problemów, przed którymi stoi informatyka ekonomiczna. W tym miejscu wypada też podziękować Autorom za nadesłanie tak interesujących tekstów – nie tylko tych, które złożyły się na prezentowaną publikację, ale również tych, które – wbrew moim intencjom – w niniejszym numerze niestety się nie zmieściły. Dziękuję też recenzentom, których cenne uwagi przyczyniły się do dokonanego wyboru i podniesienia i tak wysokiej jakości merytorycznej niniejszej publikacji, której ostateczną weryfikacją będzie zainteresowanie Czytelników.

W imieniu Redakcji
Witold Chmielarz

 

Scientific Editor Note
IT systems have become so common that sometimes we stop noticing them. On the other hand, we can no longer imagine life without them. When they began to be used in mobile devices that we can carry all the time, they became almost as indispensable as breathing for many of us. Unfortunately, we are beginning to treat them like a wristwatch, we do not care what is inside as long as they work. In whatever way. And we often do not stop to think if they work as they should; if they bring the expected effects that are significant enough to make their use actually w orth it; if their quality is high enough to ensure that they deserve their application; if their functionality meets our needs and requirements; if ...
This is a highly dangerous attitude that can mean a stagnation in this field – a signal that everything that could be designed and labelled as an IT system has already been done, that it is the software designer who is always right and can and should shape our needs in this respect, even prying into our private lives.
This publication is intended to show that such producer-distributor domination is not a fact yet. That there is quite a large group of people who try to assess, develop and adapt these systems to users’ real needs, rather than those invented by marketing specialists luring us with life improvers. And these people do that in reality, not only orally or virtually. But this is neither easy nor simple.
Economic information technology has always developed in two different and opposing directions. Within the first one, IT systems were built to satisfy customers – they were getting closer to their requirements, becoming increasingly useful, friendly, handy, easy to operate, etc. Under this approach, IT systems were built for the man. The second direction involved developing IT systems from the point of view of the producer – they were supposed to be as simple, cheap and standardised as possible rather than always simple and easy to operate. Instead, what was meant to be simple was their design. Within this approach, systems were built for profit.
Form the management perspective, it seems that this discrepancy can and should be resolved. The customer who is delivered a product or service that does not meet his or her requirements, contrary to promises or even specifications, will eventually stop buying it. And the market abhors a vacuum. New firms will replace IT companies that cannot adapt to the user’s needs. These will be firms recognising that IT systems are for people and not vice versa – recognising that the customer’s requirements are the primary value which allows for building such a value chain that is most beneficial for an organisation. That is something we can hope for, at least reading the articles submitted by the Authors.
Clearly, a complete overview of all the problems associated with the use of IT systems is probably not possible to obtain. Neither is a satisfactory solution to those problems. Therefore, the collection of scholarly articles presented in the current Management Issues does not exhaust this topic, either. Nevertheless, it allows for indicating a number of the most important trends when it comes to identifying and overcoming the problems arising from various specificities of IT system applications not only in the management practice, but also in building the information society.
The first article, which is a kind of introduction to the topic, analyses development trends in information technologies as tools for management system support.
The next four articles concern the most important problems as regards the use of IT systems for management in e-commerce: e-commerce usefulness, satisfaction as a criterion of e-commerce quality, development determinants of content distribution services, and ontologies for the website quality evaluation. The next article, on criteria of ontology editors evaluation, is thematically connected with the latter.
A further part of the current Issue discusses conditions linked to the use of Internet systems in e-commerce: adaptive agent systems, the role of intranet portals in knowledge management, the use of enterprise architecture to coordinate digital transformation of organisation networks, and standardising the functionalities and modelling of the B2B system.
The use of information technology in small and medium-sized enterprises (SMEs) has always been an important group of problems. These are addressed in the next four articles on: multi-criteria evaluation of BI systems for SMEs, the use of mobile technologies in those enterprises, and prototyping SMEs competitiveness strategy under a fuzzy approach.
The use of IT systems at the national and regional levels is discussed in the article about success factors for e-governnment. Two subsequent articles shed a new light on cloud computing, which is presented from the point of view of reducing costs of and barriers to implementation.
The last article summarises previous reflections in the context of legal regulation of the market for new technologies, with a focus on copyright protection.
The set of problems associated with applications of modern information systems in the economy that is presented in the current Management Issues is therefore relatively broad and varied. I hope that such an extensive range of topics will make it possible for all Readers to find something profoundly interesting and inspiring them to conduct further research in this area.
It seems that such a broad spectrum of topics will allow Readers to get an insight into the application of IT systems in the economy and understand the complexity of problems facing economic information technology. I would also like to thank the Authors for submitting such interesting texts, not only these published here, but also those which, unfortunately and contrary to my intentions, could not be included in the current Management Issues. I also thank the reviewers whose valuable comments helped select the papers and improve the already high quality of the contents to be ultimately tested by the readership.

On behalf of the Editorial Board
Witold Chmielarz

Zawartość numeru

Technologia informacyjna jako narzędzie wspomagania systemu zarządzania – analiza trendów (10 stron)

Information Technology as a Tool for Management: Analysis of Trends (10 pages)

Autor: Jerzy Kisielnicki
Słowa kluczowe: technologia informacyjna, system zarządzania, trendy TI, narzędzia zarządzania, globalizacja
Słowa kluczowe ang.: Information technology, management system., IT trends, management tools, globalization
PP. 13 - 23
DOI: 10.7172/1644-9584.52.1
Przedmiotem artykułu jest analiza okresu ostatnich 35 lat. Okres lat 1980–1984 to czas, kiedy na Wydziale Zarządzania zmienił się program studiów z zakresu zastosowań informatyki w zarządzaniu. W latach 80. XX wieku powstał również wydziałowy ośrodek obliczeniowy. Jest to też okres transformacji systemu zarządzania i okres rozwoju informatyki. Rozwój systemów i technologii informatycznej jest dość mocno skorelowany ze zmianami metod zarządzania i struktur organizacyjnych. Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytania: Jakim zmianom uległ system zarządzania, który musiał się dostosować się do coraz to powszechniejszego stosowania zarządzania projektowego i globalizacji zarządzania? Jakie w tym czasie nastąpiły zmiany w technologii informacyjnej?
The article is an analysis of the period of the last 35 years. The 1980–1984 period is the time when the Faculty of Management studies program changed as regards the application of informatics in management. In the 1980s, the computing center was also established. It was also a period of transformation of the management system and development of science. The development of systems and information technology is quite correlated with changes in management methods and organizational structures. This article attempts to answer the questions: What changes occurred in the system, which had to adapt to the increasingly widespread use of project management and management globalization? What changes occurred in information technology over that period?

Użyteczność e-commerce w badaniach polskich użytkowników (12 stron)

The Usefulness of e-Commerce in Studies on Polish Users (12 pages)

Autor: Jarosław Banaś, Zbigniew Pastuszak
Słowa kluczowe: e-commerce, Model Akceptacji Technologii, Modele Równań Strukturalnych
Słowa kluczowe ang.: e-commerce, Technology Acceptance Model, Structural Equation Model
PP. 24 - 36
DOI: 10.7172/1644-9584.52.2
Artykuł dotyczy zagadnień użyteczności e-commerce. Prezentuje wyniki badania na próbie 511 osób – w formie opisu statystycznego i w ujęciu modelowym. Do utworzenia modelu badawczego wykorzystano założenia Modelu Akceptacji Technologii oraz Modelu Adekwatności Zadań i Technologii. Dodatkowo w pracy poszukiwano różnic w postrzeganiu e-commerce ze względu na płeć respondentów. W pracy wykorzystano zarówno proste analizy, jak również analizy sił oddziaływań w czterech wersjach modelu badawczego.
This paper concerns the usability of e-commerce. It presents the results of research both as a statistical description and in a model approach. The sample included 511 people. The Technology Acceptance Model and Task-Technology Fit Model assumptions were used in this research. Additionally, differences in the perception of e-commerce by gender of respondents were also sought. The study used both a simple analysis (descriptive statistics) and an analysis of the interaction forces in four research models.

Badanie satysfakcji jako atrybutu jakości systemów e-usługowych (13 stron)

The Studies of Satisfaction Understood as An Attribute of e-Service Systems Quality (13 pages)

Autor: Karol Łopaciński, Leszek A. Maciaszek
Słowa kluczowe: satysfakcja użytkownika, jakość oprogramowania, systemy e-usługowe
Słowa kluczowe ang.: user satisfaction, software quality, e-services systems
PP. 37 - 50
DOI: 10.7172/1644-9584.52.3
W związku z rosnącym zapotrzebowaniem na różnego typu e-usługi na rynku pojawia się coraz więcej systemów pozwalających na świadczenie tego typu usług i zarządzanie nimi. Doskonalenie jakości takich narzędzi powinno być dokonywane przy współudziale klientów, na podstawie informacji o poziomie ich zadowolenia z użytkowania. Jest to możliwe dzięki prowadzeniu przez przedsiębiorstwa regularnych badań satysfakcji użytkowników. W artykule zaprezentowano koncepcję szacowania satysfakcji z użytkowania oprogramowania e-usługowego, która opiera się na dorobku badań marketingowych oraz badań nad jakością oprogramowania. 
Due to the growing demand for different types of e-services there are more and more systems that allow for e-services provision and management on the market. The quality of such solutions should be improved in cooperation with customers on the basis of information about the level of their satisfaction with the usage. This can be possible owing to regular user satisfaction research. The article presents the concept of estimating satisfaction with e-service software which is based on the achievements of marketing research and software quality studies.

Determinanty rozwoju serwisów dystrybucji treści komercyjnych w Polsce (15 stron)

Determinants of Development of Commercial Content Distribution Services in Poland (15 pages)

Autor: Witold Chmielarz
Słowa kluczowe: determinanty rozwoju serwisów internetowych, platformy dystrybucji treści komercyjnych
Słowa kluczowe ang.: determinants of Internet services development, platforms for commercial content distribution
PP. 51 - 66
DOI: 10.7172/1644-9584.52.4
Celem niniejszego artykułu jest określenie czynników, które wpływają na rozwój poszczególnych rodzajów serwisów dystrybucji treści komercyjnych w Polsce na początku 2014 r. Analizy dokonano za pomocą metody punktowej. Pozwoliło to uzyskać obiektywne wyniki oceny badanych serwisów. W części pierwszej formułowany jest cel oraz założenia pracy. Następnie zostaje przeprowadzona analiza porównawcza według wyróżnionych kryteriów. Ostatnia część zawiera wnioski wynikające z badania. 
The main purpose of this article is to identify factors that influence the development of selected services and platforms for commercial content distribution in Poland at the beginning of 2014. The analysis was made using the scoring method. In this way, it was possible to obtain an objective performance evaluation of the studied sites. In the first part, the purpose and concept of the work was formulated. Next, a comparative analysis of the distinguished criteria was performed. The last part contains the conclusions of the study.

Budowa ontologii na potrzeby oceny jakości serwisów internetowych (11 stron)

Ontology Construction for the Website Quality Evaluation (11 pages)

Autor: Paweł Ziemba, Ryszard Budziński
Słowa kluczowe: modelowanie ontologii, integracja ontologii, Methontology, logika opisowa
Słowa kluczowe ang.: ontology modeling, ontology integration, Methontology, description logic
PP. 66 - 77
DOI: 10.7172/1644-9584.52.5
W artykule przedstawiono koncepcję integracji metod oceny jakości serwisów internetowych. Do realizacji tego celu autorzy proponują zastosowanie ontologii odzwierciedlających wskazane metody. Do budowy takich ontologii zastosowano metodykę Methontology, a głównym problemem była ocena skonstruowanych ontologii. Proces oceny został przeprowadzony z wykorzystaniem mechanizmu wnioskującego i logiki opisowej, co pozwoliło na wskazanie i usunięcie błędów w modelowanej ontologii.  
In the paper the conception of integration of websites quality assessment methods was formulated. In this case the authors proposed using ontologies which will be created for those methods. For building ontologies, the Methontology methodology was used. The main problem was an evaluation of created ontology. The evaluation was done using a reasoner and description logic, which let indicate and repair errors in the modeled ontology.

Kryteria oceny edytorów ontologii (9 stron)

Criteria of Ontology Editors Evaluation (9 pages)

Autor: Helena Dudycz
Słowa kluczowe: ontologia, edytor ontologii, ocena wielokryterialna
Słowa kluczowe ang.: ontology, ontology editor, multi-criteria evaluation
PP. 78 - 87
DOI: 10.7172/1644-9584.52.6
Można zauważyć rosnące zainteresowanie zastosowaniem w systemach informatycznych ontologii, która ma za zadanie zobrazować model określonej dziedziny. W tym celu korzysta się z edytorów pozwalających na jej zapisanie. Pojawia się coraz więcej programów open source, jak również komercyjnych, mających wspomóc proces tworzenia ontologii. W artykule omówiono propozycję jedenastu kryteriów służących ocenie edytorów ontologii. Dla każdego przedstawiono skalę ocen. Zaproponowany wykaz kryteriów może posłużyć do przeprowadzenia badania i oceny edytorów ontologii z użyciem metod punktowych (scoringowych). 
An increasing interest in using ontology, which is to illustrate a model of a specific field, in information systems may be noticed. In order to do that, editors that allow for creating an ontology are used. There is an increasing amount of both open source and commercial software to support the process of creating an ontology. In this article we discussed the suggestion of eleven criteria to evaluate ontology editors. For each of them, we presented a marking scale. The proposed list of criteria may be used to conduct research and evaluation of ontology editors with the use of scoring methods.

Adaptacyjne systemy agentowe we współczesnym środowisku e-commerce (12 stron)

Adaptive Agent Systems in Contemporary e-Commerce Environment (12 pages)

Autor: Mieczysław Lech Owoc, Łukasz Piasny
Słowa kluczowe: systemy agentowe, adaptacyjność, e-commerce
Słowa kluczowe ang.: agent systems, adaptability, e-commerce
PP. 88 - 100
DOI: 10.7172/1644-9584.52.7
Ewolucja priorytetów konsumenckich, ukierunkowana na oszczędność czasu transakcji, spersonalizowane podejście i ogólne odejście od ceny jako jedynego i najważniejszego wyznacznika jakości produktów i usług spowodowały nasilenie dynamiki zmian zachodzących w handlu elektronicznym. Zdeterminowało to konieczność zastosowania technologii, która w sposób efektywny sprostałaby wymogom stawianym przez analizowany rynek. Technologią taką są inteligentni agenci programowi. Autorzy, poprzez wyróżnienie wybranych zastosowań systemów tej klasy w obszarze analizowanego rynku, wskazują na cechę adaptacyjności jako kluczową dla sprawnego i efektywnego funkcjonowania tych systemów. Niniejszy artykuł prezentuje różne podejścia do kwestii adaptacyjności, która jest odpowiedzią na konieczność dostosowania się agentów do dynamiki zmian zachodzących w środowisku e-commerce. Wymóg taki wynika zarówno z potrzeby modyfikowania swojego zachowania w reakcji na bodźce płynące z otoczenia, jak i z interakcji z innymi agentami w systemach wieloagentowych.
The evolution of consumer priorities focused on time-saving transactions, a personalized approach and the general move away from price as the sole and most important determinant of the quality of products and services have resulted in intensification of dynamic changes in e-commerce. This determined the need for technology which would effectively meet the requirements set by the market. Such a technology are intelligent program agents. The authors, through the award of selected applications of this class of systems in the analyzed market, indicate adaptability as a key for their efficient and effective functioning. This article presents different approaches to the issue of adaptability, which is a response to the need for agents to adapt to dynamic changes in the environment of e-commerce. Such a requirement is clear both from the need to modify their behavior in response to stimuli from the environment in which they operate and from the interaction with other agents in multi-agent systems.

Oddziaływanie portali intranetowych na zarządzanie wiedzą w nowoczesnych organizacjach (11 stron)

The Impact of Intranet Portals on Knowledge Management in Contemporary Organizations (11 pages)

Autor: Marcin Sikorski, Bohdan Ludwiszewski, Jan Fazlagić, Aleksander Sala
Słowa kluczowe: intranet, portal intranetowy, zarządzanie wiedzą, kapitał intelektualny
Słowa kluczowe ang.: intranet, intranet portal, knowledge management, intellectual capital
PP. 101 - 112
DOI: 10.7172/1644-9584.52.8
Artykuł przedstawia wyniki badania przeprowadzonego wśród ekspertów ds. komunikacji wewnętrznej i intranetu na temat postrzeganego w ich praktyce oddziaływania portali intranetowych na zarządzanie wiedzą w organizacjach. Zdaniem ekspertów-respondentów portale intranetowe najsilniej oddziaływają na transfer wiedzy i wykorzystywanie wiedzy, a w mniejszym, ale zauważalnym stopniu na ewaluację i rozwój wiedzy, innowacyjność w organizacji i motywowanie do dzielenia się wiedzą. Paradoksalnie, zdaniem ekspertów wpływ portali intranetowych jest marginalny na sfery: zwiększanie kompetencji pracowników oraz identyfikowanie wiedzy. 
This article presents the results of a survey performed among experts in internal communications and intranet on the perceived impact of intranet portals on knowledge management in their organizations. According to responding experts, the strongest impact of intranet portals is observed on knowledge transfer and knowledge usage, and weaker – but noticeable – on knowledge evaluation and development, innovation in organization and motivation to share knowledge. Paradoxically enough, experts say the impact of intranet portals is marginal in increasing employees’ competence and knowledge identification.

Zastosowanie architektury korporacyjnej do koordynacji cyfrowej transformacji w sieciach organizacji (11 stron)

The Use of Enterprise Architecture to Coordinate the Digital Transformation of Organization Networks (11 pages)

Autor: Andrzej Sobczak
Słowa kluczowe: sieć organizacji, cyfrowa transformacja, architektura korporacyjna, transformacja organizacji
Słowa kluczowe ang.: organization network, digital transformation, enterprise architecture, organization transformation
PP. 113 - 124
DOI: 10.7172/1644-9584.52.9
Efektywne wdrażanie cyfrowej transformacji zaczyna mieć kluczowe znaczenie dla firm z coraz większej liczby sektorów. W artykule przedstawiono koncepcję wykorzystania architektury korporacyjnej do koordynacji takiego przedsięwzięcia dla sieci organizacji. Omówiono strukturę autorskiego modelu oraz wskazano na kierunki dalszych prac nad tą koncepcją. 
Effective implementation of the digital transformation is becoming crucial for companies in a growing number of sectors. In this article the author describes the concept of using enterprise architecture to coordinate such an initiative for organization networks. The structure of the author’s model has been presented and future directions to improve it have been outlined. Keywords: organization network, digital transformation, enterprise architecture, organization transformation.

Standaryzacja funkcjonalności i modelowanie systemu B2B (9 stron)

Standardizing the Functionalities and Modeling of the B2B System (9 pages)

Autor: Monika Łobaziewicz
Słowa kluczowe: system B2B, Unified Modeling Language, standaryzacja funkcjonalności systemu B2B, modelowanie systemu B2B
Słowa kluczowe ang.: B2B system, Unified Modeling Language, functional standardization of B2B system, B2B system modeling
PP. 125 - 134
DOI: 10.7172/1644-9584.52.10
Celem artykułu jest prezentacja wyników badań przeprowadzonych w ramach drugiego etapu projektu „Opracowanie nowoczesnego i zaawansowanego systemu B2B opartego o technologie internetowe w wyniku prac badawczo-rozwojowych”, które doprowadziły do standaryzacji funkcjonalności głównych modułów systemu typu B2B oraz opracowania modelu jego budowy. W pierwszej części artykułu omówiono standard zapisu funkcjonalności w systemie B2B, w drugiej zaś zaprezentowano model systemu B2B. 
The aim of the paper is to present the results of research carried out within the framework of the second phase of the project called “The development of a modern and advanced B2B system based on Internet technologies through research and development works”, which led to the standardization of the functionality of system core modules and the design of a B2B system model. The first part of the paper discusses the standard recording functionality of the B2B system, and the next part presents the model of the B2B system.

Wielokryterialna ewaluacja systemu klasy BI dla MŚP oparta na podejściu BI Scorecard Framework (13 stron)

Multi-Criteria Evaluation of BI Systems for SMEs Based on the BI Scorecard Framework Approach (13 pages)

Autor: Mirosław Dyczkowski, Jerzy Korczak, Helena Dudycz
Słowa kluczowe: ewaluacja systemu BI, Inteligentny kokpit menedżerski, ramowa karta wyników, projekt InKoM
Słowa kluczowe ang.: BI system evaluation, intelligent dashboard, scorecard framework, InKoM project
PP. 136 - 149
DOI: 10.7172/1644-9584.52.11
W artykule1 przedstawiono podejście do ewaluacji systemów Business Intelligence (BI) zastosowane w projekcie InKoM. Metoda ewaluacji opiera się na ramowej karcie wyników, przeznaczonej dla systemów i projektów dedykowanych menedżerom małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Opracowując metodę ewaluacji, przeanalizowano i dostosowano do obszaru MŚP znane, dostępne na rynku komercyjne i niekomercyjne modele dojrzałości BI, standardy użyteczności i ramowe karty wyników. Warto zauważyć, że ramowe karty wyników zostały rozszerzone o nowe kryteria oceny, związane z innowacyjnymi, opartymi na wiedzy funkcjonalnościami stworzonymi w projekcie InKoM, zwłaszcza takimi jak ontologie wiedzy ekonomicznej i finansowej oraz interaktywny, wizualny interfejs nawigacji i eksploracji oparty na mapie pojęć. Wybrane elementy rozszerzonej ramowej karty wyników oraz procedura jej zastosowania w wielokryterialnej ewaluacji projektu InKoM są przedstawione i omówione w prezentowanym artykule. 
The article presents an approach to evaluating the Business Intelligence (BI) systems applied to the InKoM project. The evaluation method is based on a scorecard framework, oriented towards Decision Support Systems (DSS) and DSS projects dedicated to managers of Small and Medium Enterprises (SME). To design the method, known existing commercial and non-commercial BI maturity models, usability standards, and scorecard frameworks have been analyzed and adapted to the SMEs area. Notably, the scorecard framework was extended to the new evaluation criteria associated with innovative knowledge-based functions created in the InKoM project, especially such as ontologies of economic and financial knowledge, and visual navigation and exploratory interface based on topic maps. The selected elements of the scorecard framework and usage in InKoM multi-criteria evaluation are illustrated and discussed in this paper.

Wykorzystanie technologii mobilnych w biznesie – badanie pilotażowe świadomości organizacji polskiego sektora MŚP (11 stron)

The Use of Mobile Technology in Business – a Pilot Study of Consciousness of Polish SME Sector Organizations (11 pages)

Autor: Marek Zborowski, Katarzyna Zarańska
Słowa kluczowe: urządzenia mobilne, RWD, e-commerce, mobilne strony WWW, MŚP
Słowa kluczowe ang.: mobile devices, RWD, e-commerce, mobile websites, SMEs
PP. 150 - 161
DOI: 10.7172/1644-9584.52.12
W artykule przedstawiono główne aspekty rozwoju rynku urządzeń oraz rozwiązań mobilnych przeznaczonychdo korzystania z Internetu. Obszernie zaprezentowano przeprowadzone badanie pilotażowe dotycząceświadomości wykorzystania technologii mobilnych w aspekcie mobilnych stron WWW. Badanie objęłocztery główne kategorie przedsiębiorstw, tj. posiadające mobilne strony internetowe, realizujące projektwdrożenia tego typu rozwiązania, planujące rozpocząć takie przedsięwzięcie oraz niezakładające podjęciatego typu działań. Następnie przestawiono otrzymane wyniki badań pilotażowych oraz dokonano ichanalizy. Artykuł wieńczą wnioski dotyczące poziomu świadomości wykorzystania mobilnych technologiiWWW w biznesie w polskim sektorze MŚP.Słowa kluczowe: urządzenia mobilne, RWD, e-commerce, mobilne strony WWW, MŚP.
The article presents the main aspects of the development of the market of mobile devices and solutions for using the Internet. In the following part, the authors present a pilot study on the use of mobile technology in terms of mobile web pages. The survey contains four main categories of companies, i.e.: having mobile websites, carrying out a project to implement this type of solution, planning to start such a project, and not planning to take this type of action. Next, the authors present and analyze the results of pilot studies. The article is crowned with conclusions regarding the level of awareness of the use of mobile web technologies in business in the Polish SME sector.

Podejście rozmyte w prototypowaniu strategii konkurencyjności MŚP (13 stron)

The Fuzzy Approach in Prototyping SMEs Competitiveness Strategy (13 pages)

Autor: Katarzyna Rostek
Słowa kluczowe: strategia konkurencyjności, analiza konkurencyjności, niepewność i nieprecyzyjność danych, hybrydowa AHP, analiza regresji, rozmyte drzewa decyzyjne
Słowa kluczowe ang.: competitiveness strategy, competitive analysis, uncertain and imprecise data, hybrid AHP, regression analysis, uzzy decision trees
PP. 162 - 175
DOI: 10.7172/1644-9584.52.13
Wspomaganie problemów decyzyjnych źle strukturalizowanych, a do takich należy zaliczyć zadania z zakresu wyznaczania strategii konkurencyjności, przy braku dostępu do wiedzy eksperckiej jest trudne i nieefektywne. Jednak nie wszystkie przedsiębiorstwa, czego przykład stanowią MŚP, mają możliwość korzystania z zasobów wiedzy eksperckiej. Istnieje zatem potrzeba zastąpienia doświadczenia i umiejętności ekspertów wiedzą pozyskiwaną poprzez analizę danych pochodzących z przedsiębiorstwa oraz jego otoczenia. Dane te są zazwyczaj niekompletne i niedokładne, co decyduje o precyzji podejmowanych decyzji. Znane z literatury przedmiotu metody wyznaczania strategii konkurencyjności nie wykorzystują dostępnych technik drążenia danych i uwzględniających ich niepewność technik wnioskowania rozmytego. Proponowana metoda integrująca te techniki stanowi atrakcyjną alternatywę dla stosowanych metod jakościowych lub jakościowo-ilościowych. Weryfikacja metody została przeprowadzona na grupie MŚP świadczących usługi medyczne. 
Supporting the decision-making in unstructured problems, such as tasks related to developing a competitiveness strategy, is difficult and inefficient without access to expert knowledge. However, not all companies, for example SMEs, have the ability to use their resources. There is a need to replace the experience and skills of experts by knowledge obtained through the analysis of data from the company and its environment. This data is usually incomplete and inaccurate, which affects the precision of decisions made. The methods of developing competitiveness strategies that are known from literature do not use available data mining techniques or fuzzy inference techniques taking into account the uncertainty of data. The proposed method, which integrates the above techniques, is an attractive alternative to the use of qualitative or qualitative-quantitative methods. The verification of the method was carried out on a group of SMEs providing medical services.

Czynniki sukcesu e-government – perspektywa Polski i województw (15 stron)

Critical Success Factors for e-Government: Perspectives of Poland and Its Provinces (15 pages)

Autor: Ewa Ziemba, Tomasz Papaj, Maria Jadamus-Hacura
Słowa kluczowe: e-administracja, krytyczne czynniki sukcesu, administracja publiczna, sukces, Polska
Słowa kluczowe ang.: e-government, critical success factors, success, public administration, Poland
PP. 176 - 191
DOI: 10.7172/1644-9584.52.14
Artykuł przedstawia wyniki badań1 nad krytycznymi czynnikami sukcesu (CSFs) elektronicznej administracji publicznej (e-government). Celem wieloetapowych badań było zidentyfikowanie CSFs dla e-government w przekroju Polski i poszczególnych województw. W pierwszej części artykułu scharakteryzowano e-government i zdefiniowano sukces e-government. Następnie wskazano na teorię CSFs jako przydatną w identyfikacji czynników wpływających na sukces e-government. W drugiej części artykułu zaprezentowano katalog CSFs oraz zidentyfikowano czynniki krytyczne dla e-government w Polsce. Projekcji czynników dokonano również w ujęciu szesnastu województw. Artykuł kończą konkluzje oraz wskazanie kierunków dalszych prac. 
This paper presents the results of research on critical success factors (CSFs) for e-government. The aim of the multi-stage research was to identify CSFs for e-government in Poland and its provinces. The paper continues as follows. Firstly, it clarifies the concept of e-government and explains the e-government success. Secondly, the theory of CSFs is shown as a basis for identifying factors for e-government success. Thirdly, the paper presents CSFs for e-government in Poland and its 16 provinces. The paper concludes with a discussion on research findings, implications, and avenues for further research.

Uwarunkowania rozwoju systemów e-government w Republice Południowej Afryki z perspektywy użytkownika indywidualnego (11 stron)

Determinants of e-Government Development in the Republic of South Africa from the Perspective of a Private User (11 pages)

Autor: Oskar Szumski
Słowa kluczowe: e-usługa, e-government, Republika Południowej Afryki, e-usługi dla obywateli
Słowa kluczowe ang.: e-service, e-government, South Africa, e-services for citizens
PP. 192 - 203
DOI: 10.7172/1644-9584.52.15
W opracowaniu przedstawiono rozwój systemów e-government w RPA oraz główne czynniki, które miały na niego wpływ. Omówiono koncepcję świadczenia e-usług dla obywateli wraz ze skalą poziomu zaawansowania. Następnie przedstawiono wyniki analizy e-usług świadczonych przez administrację publiczną w RPA. W podsumowaniu zawarto rekomendacje i wnioski co do kierunków rozwoju e-government w RPA.
The paper presents the development of e-government in South Africa and the main influencing factors. It discusses the concept of providing e-services for citizens and levels of their sophistication. The paper includes the results of an analysis of e-services provided by the public administration in South Africa. The summary provides recommendations and conclusions about the directions of e-government development in South Africa.

Analiza możliwości wykorzystania modelu cloud computing w kontekście redukcji kosztów związanych z funkcjonowaniem infrastruktury IT współczesnych organizacji (12 stron)

An Analysis of the Possibilities of Utilization the Cloud Computing Model in the Context of the Reduction of Costs Connected with Functioning of the IT Infrastructure of Contemporary Organizations (12 pages)

Autor: Janusz Wielki
Słowa kluczowe: przetwarzanie w „chmurze”, technologie informatyczne, koszty
Słowa kluczowe ang.: cloud computing, Information technology, costs
PP. 204 - 216
DOI: 10.7172/1644-9584.52.16
Artykuł jest poświęcony kwestii możliwości redukcji kosztów związanych z infrastrukturą IT organizacji i ich funkcjonowaniem w kontekście wykorzystania przez nie modelu cloud computing, cieszącego się coraz większą popularnością. Artykuł składa się ze wstępu i pięciu części. W pierwszej została przedstawiona krótka analiza wydatków przeznaczanych przez współczesne organizacje na technologie informatyczne. Następnie zdefiniowano pojęcie cloud computing, przedstawiono podstawowe elementy tego podejścia oraz zaprezentowano najważniejsze przyczyny jego rozwoju. Kolejna cześć artykułu została poświęcona analizie różnych aspektów związanych z modelem cloud computing, mogących być źródłem redukcji kosztów. Przedostatnia część artykułu zawiera analizę perspektyw rozwoju i wykorzystania rozwiązań „chmurowych”. Uwzględniono w tym kontekście badania dotyczące sektora MŚP oraz przykłady związane z sektorem publicznym w Stanach Zjednoczonych. Końcowa cześć artykułu zawiera najważniejsze wnioski i konkluzje.
This paper is devoted to the issues concerning reduction of costs connected with IT infrastructure of organizations and their functioning in the context of the more and more popular cloud computing approach used by them. It is composed of five parts. In the first part, a short analysis of money allocated by contemporary organizations for information technology is presented. Next, the notion of cloud computing is defined and the basic elements of this approach are presented along with the most important reasons for its development. The next part is devoted to the analysis of various issues connected with the cloud computing approach which can be the source of the reduction of costs. The penultimate part of the paper contains an analysis of the prospects for the development and utilization of cloud solutions. The results of the research concerning SMEs and cases connected with the public sector are presented in this context. In the final part of the paper, the most significant conclusions and suggestions are offered.

Bariery wdrożeniowe związane z wykorzystaniem cloud computing oraz ich przejawy w ocenie użytkowników (10 stron)

Implementation Barriers Associated with the Use of Cloud Computing and Its Aspects in the Rating by Users (10 pages)

Autor: Tomasz Parys
Słowa kluczowe: cloud computing, bariery wdrożeniowe, systemy informatyczne, usługi informatyczne
Słowa kluczowe ang.: cloud computing, implementation barriers, information systems, information services
PP. 217 - 227
DOI: 10.7172/1644-9584.52.17
Artykuł przedstawia cloud computing jako model świadczenia usług informatycznych. Syntetycznie scharakteryzowano samo pojęcie. Omówiono podstawowe jego cechy, modele oferowania usług oraz modele wdrożeniowe. Zaprezentowano także wybrane dane statystyczne dotyczące rynku tego typu usług. Zasadniczą część opracowania stanowi prezentacja barier wdrożeniowych tej koncepcji. Zaprezentowano wyniki badań własnych autora oraz dokonano ich syntetycznego omówienia. 
This paper presents cloud computing as a model for the provision of IT services. It contains a synthetic view of CC. Its basic features, models of service provision and implementation models were described. The paper also presents selected statistics on the market for this type of services. The main part of the study presents implementation barriers of this concept. The results of the author’s own research were presented and synthetically discussed.

Potrzeba wykorzystania narzędzi Enterprise Project Management w przedsiębiorstwie międzynarodowym – studium przypadku (11 stron)

The Need for Enterprise Project Management Tools Use in Transnational Enterprises – a Case Study (11 pages)

Autor: Krzysztof Redlarski
Słowa kluczowe: zarządzanie projektami, przedsiębiorstwa międzynarodowe, korporacje transnarodowe, narzędzia Enterprise Project Management, projekty informatyczne
Słowa kluczowe ang.: project management, transnational enterprises, Enterprise Project Management, IT projects
PP. 228 - 239
DOI: 10.7172/1644-9584.52.18
Celem pracy jest omówienie kierunków zmian wykorzystania nowoczesnych narzędzi wspomagających zarządzanie projektami w przedsiębiorstwach o charakterze międzynarodowym. Pokazano aktualne praktyki dotyczące ich wykorzystania oraz omówiono szanse i zagrożenia, jakie im towarzyszą. W prezentowanej pracy zastosowano metodę studium przypadku uzupełnioną o przegląd literatury uwzględniający możliwości wykorzystania narzędzia Enterprise Project Management przez wybrane przedsiębiorstwa. Analizie poddano projekt wdrożenia narzędzia informatycznego do wspomagania procesów zarządzania projektami w przedsiębiorstwie międzynarodowym. Omówiono jego zalety oraz wady w stosunku do tradycyjnych sposobów zarządzania. Wskazano szanse i zagrożenia dla rozwoju przedsiębiorstw wynikające z zastosowania nowoczesnych narzędzi informatycznych. Zaprezentowane wyniki badań mogą stanowić wsparcie dla decydentów odpowiedzialnych za rozwój i wdrażanie nowych systemów informatycznych w przedsiębiorstwie. Wnioski zawarte w pracy mogą ułatwiać podjęcie trafnej decyzji w zakresie skutecznego wykorzystania narzędzi informatycznych wspomagających zarządzanie projektami.
The paper presents the results of research on implementation of the Enterprise Project Management system tools for project management designed to streamline the process of work planning and resource management in foreign subsidiaries. Advantages and disadvantages of this type of solutions were discussed in comparison to traditional methods of management. The author also shows opportunities and threats for the development of enterprises resulting from the use of modern information technology products which support project management. Finally, psychological factors were presented which may cause employees’ concerns in international subsidiaries and may constitute an obstacle for the implementation of Enterprise Project Management systems.

Problemy regulacji rynku nowych technologii ze szczególnym uwzględnieniem ochrony praw autorskich (18 stron)

Regulating the Market for New Technologies with Particular Emphasis on the Protection of Copyright (18 pages)

Autor: Włodzimierz Szpringer
Słowa kluczowe: komunikacja elektroniczna, technologia ICT, Internet, software, e-podpis, standardy, prawa własności intelektualnej
Słowa kluczowe ang.: electronic communication, ICT, internet, software, digital signature, standards, IPR
PP. 240 - 258
DOI: 10.7172/1644-9584.52.19
Autor omawia kluczowe problemy regulacji rynku nowych technologii, Problemy, które znalazły miejsce w literaturze i orzecznictwie ostatnich lat, to m.in. jednolita usługa komunikacji elektronicznej, próby opracowania jednolitych, paneuropejskich standardów e-podpisu, nowe trendy w stosowaniu prawa konkurencji w sektorze telekomunikacji, neutralność sieci, zakładająca równy dostęp do sieci, problem standardów, dzielenie się plikami z perspektywy licencji paneuropejskich, prawa autorskie do kopii analogowych i cyfrowych, korzystanie z utworów w chmurze, lokalizacja odpowiedzialności operatorów ISP, jak również płatności elektroniczne. 
The author discusses the key issues of market regulation of new technologies, problems which are reflected in the literature and the case law in recent years, including: uniform electronic communication service, attempts to develop a single, pan-European e-signature standards, new trends in the application of competition law in the telecommunications sector, net neutrality, assuming equal access to the network, the issue of standards, sharing files from the perspective of pan-European licenses, copyrights in analog and digital copies, use of works in the cloud and the location of ISPs’ responsibility, as well as electronic payments.